Επικίνδυνοι συμβιβασμοί και επικίνδυνες νίκες

Του Δημήτρη Σκαρπαλέζου*

Διάβασα προσεκτικά το ενδιαφέρον άρθρο του Ευκλειδη Τσακαλώτου για την ανάγκη συμβιβασμών και την αιτιολόγηση της υπογραφής του τρίτου μνημονίου  αλλά με την απόστασή χρόνου από τα γεγονότα οδηγήθηκα σε κάποιες ενοχλητικές αμφιβολίες.

Στο εργατικό κίνημα της Ευρώπης το ΟΧΙ είχε προκαλέσει τεράστιο ενθουσιασμό. Αυτός ο ενθουσιασμός είχε περάσει και στις χώρες της λατινικής Αμερικής όπου στην Βενεζουέλα ο Τσάβες , λίγο πριν πεθάνει,  προέτρεπε τον διάδοχό του τον Μαδούρο να δείξει έμπρακτη αλληλεγγύη με την Ελλάδα του Τσίπρα. Αν σε μια πρώτη ανάγνωση οι σχέσεις των (επίσημων) δυνάμεων ήταν εναντίον της Ελλάδας, αν είχε καταστεί δυνατό η σύγκρουση να κρατήσει κάποιους μήνες ακόμα δίχως παράδοση, Το εργατικό κίνημα θα καταλάβαινε ότι τα μνημόνια δεν ήταν μόνο για να τσακίσει το ελληνικό αριστερό πείραμα αλλά για την καθυπόταξη όλης της Ευρώπης στην δικτατορία του χρέους και των δομών που το διαχειρίζονται. Δεν είναι ούτε σίγουρο ούτε αποδεδειγμένο ότι αν κρατούσαμε κάποιους μήνες αντίσταση και αν  κάναμε και εμείς κάποιους εκβιασμούς με διάφορα βέτο η επιθετική χρίση ομολόγων όπως πρότεινε ο Βαρουφάκης δεν θα άλλαζαν οι ισορροπίες στην Ευρώπη και οι διάφορες χώρες που στέναζαν από την γερμανική τυραννία του “ορντολιμπεραλισμου ” δεν θα αντιδρούσαν μειώνοντας την γερμανική δύναμη σ’ αυτην την σύγκρουση , ιδίως αν αυτό προλάβαινε να γίνει κεντρικό θέμα του ευρωπαϊκού εργατικού κινήματος

Η νίκη μας όμως θα μας οδηγούσε σε άγνωστα μονοπάτια σε κάτι που θα μπορούσαμε να ονομάσουμε “επικίνδυνη νίκη”.

Αυτό με έκανε να θυμηθώ μια φράση του Μάο τσε Τουγκ να τολμάμε να αγωνιζόμαστε αλλά και να τολμάμε να νικάμε” .Θυμάμαι ότι απορούσα: γιατί να τολμάμε να νικάμε, δεν είναι αυτονόητο ότι αν αγωνιζόμαστε θέλουμε να νικήσουμε ;

Αλλά γερνώντας κατάλαβα τον φόβο που μπορεί να προκαλεί το ενδεχόμενο μιας νίκης.

Η Νίκη πολλές φορές ανοίγει καινούργιες καταστάσεις που μας αναγκάζουν να αφήσουμε παλιές συνήθειες και καθησυχαστικές  απόψεις και μας αναγκάζουν να  αντιμετωπίσουμε καινούργιους άγνωστους κινδύνους. Η εντύπωση που έχω ήταν ότι η πλειοψηφία των στελεχών του ΣΥΡΙΖΑ τόσο οι “ριζοσπάστες” όσο και οι “δεξιοί” φοβόντουσαν μια νίκη

Αλλά α  κοιτάξουμε αν μια νίκη ήταν δυνατή.

Δυστυχώς η πολιτική παιδεία του ΣΥΡΙΖΑ ήταν βαθύτατα “ευρωκομμουνιστική” με ελάχιστες σχέσεις με τα διδάγματα των περιοχών του κόσμου όπου προοδευτικές δυνάμεις αντιμετώπισαν τους εκβιασμούς του χρέους όπως η Λατινική Αμερική

Θα επικεντρωθώ στην περίπτωση της Δημοκρατίας του Ισημερινού που όπως η Ελλάδα, είχε δυσβάσταχτο χρέος και δεν είχε δικό της νόμισμα και επίσης όπως στην Ελλάδα ο πληθυσμός ήταν βαθιά αντίθετος με το ενδεχόμενο επιστροφής από το δολάριο σε εθνικό νόμισμα γιατί είχαν περάσει μια επώδυνη περίοδο υπερπληθωρισμού. Ο ριζοσπάστης οικονομολόγος πολιτικός και πρόεδρος της χώρας ο Κορρέα χρησιμοποίησε δυο βασικά όπλα:

Το πρώτο ήταν πολιτικό, η δημιουργία μιας επιτροπής χρέους σαν αυτήν της Κωνσταντοπούλου αλλά με πολύ μεγαλύτερη λαϊκή και κινηματική συμμετοχή για να εμπεδώσει ο λαός ότι το χρέος δεν ήταν κυρίως “δικό του”, αλλά ότι οφείλεται κυρίως στις ληστρικές συμπεριφορές, τόσο της Ντόπιας ολιγαρχίας όσο και των πολυεθνικών που εκμεταλλευόντουσαν την χώρα. Αυτή η επιτροπή είχε επίσης και το καθήκον να αναδείξει και στο υπόλοιπο κόσμο ότι το χρέος της χώρας σε μεγάλο βαθμό ήταν παράνομο και καταχρηστικό .

Το δεύτερο ήταν η γενίκευση πληρωμών με ένα σύστημα IOU σαν αυτό που πρότεινε ο Βαρουφάκης ώστε όταν άρχιζε ο εκβιασμός των Αμερικανών ,όπως και σε μας, “θα σας κλείσουμε τις τράπεζες” να μπορούσε με αυτό το σύστημα πληρωμών να συνεχίζει να κινείται η αγορά και γενικά η οικονομία δίχως η χώρα “να βγει από το δολάριο” πράγμα που δεν ήθελε η πλειοψηφία του πληθυσμού.

Μετά από κάποιους μήνες αγώνα , όταν έγινε σαφές ότι δεν έπιανε ο εκβιασμός, ο Κορρέα κατάφερε να μηδενίσει τα δύο τρίτα του χρέους και τελικά οι Αμερικανοί ξανακέρδισαν την επιρροή τους στην χώρα; μόνο με την προδοσία του διαδόχου του Κορρέα , του Λένιν Μορένο.

Από τούς δικούς μας μόνο ο Βαρουφάκης φαίνεται να γοητεύτηκε από την χρήση των IOU και τα έβαλε στην πρότασή του για μια στρατηγική αντίστασης μέσα στο ευρώ , αλλά φαίνεται ,ίσως από “οικονομισμό” , δεν κατάλαβε την σημασία της επιτροπής χρέους σαν όπλο απονομιμοποίησης του χρέους τόσο στα μάτια των Ελλήνων όσο και των άλλων ευρωπαϊκών λαών

Η αυτοονομαζόμενη  ‘αριστερή τάση με την φετιχοποίηση της επιστροφής στην δραχμή δεν ευνόησε μια αντιστασιακή στρατηγική “τύπου Κορρέα” και η “δεξιά” τάση δεν κατάλαβε μια μέθοδο ανήκουστη για τις ευρωπαϊκές αριστερές παραδόσεις .

Η σύγκρουση μπορούσε να γίνει αλλά ; δεν υπήρχε βεβαιότητα νίκης γιατί δεν ήταν σαφές μέχρι που θα το τραβούσαν οι αντίπαλοί μας.

Αλλά και ο συμβιβασμός ήταν επικίνδυνος . Ναι μεν το τρίτο μνημόνιο ίσως ήταν καλύτερο από αυτό που θα επέβαλαν σε μα πρόθυμη δεξιά κυβέρνηση αλλά ο συμβιβασμός άνοιξε μια περίοδο προοδευτικής πτώσης της αριστεράς, τόσο στην Ελλάδα όσο και στην υπόλοιπη Ευρώπη. Ίσως αυτός ο συμβιβασμός να έπαιξε και αυτός ρόλο στην καθίζηση του podemos στην Ισπανία .

Το μήνυμα ήταν η ΤΙΝΑ δηλαδή ότι μπροστά στην αποφασιστικότητα των υποστηρικτών της “καθεστηκυίας τάξεως” η υποταγή είναι η μόνη δυνατή έκβαση. Αυτού το μήνυμα δυνάμωσε την άκρα δεξιά σε όλη την Ευρώπη γιατί της επέτρεπε να παρουσιαστεί σαν η μονή εναλλακτική στον άγριο φιλελευθερισμό και να μεταφέρει την απόγνωση των λαϊκών στρωμάτων σε εχθρικότητα εναντίον των μεταναστών.

Τελικά τα όποια πλεονεκτήματα του συμβιβασμού εξανεμίστηκαν από την κυβέρνηση της Νέας δημοκρατίας δίχως ο σύριζα να αποκτάει πειστικότητα ότι μπορεί να αλλάξει τα πράγματα και να πραγματοποιήσει το όποιο πρόγραμμά του.

Παράλληλα , μετά τον συμβιβασμό, η ευθυγράμμιση της εξωτερικής πολιτικής με τις επιθυμίες της “δύσης” έφτασε σε σημείο που θα έτριζαν τα κόκαλα όχι μόνο των αγωνιστών του ΕΑΜ αλλά και του Παπανδρέου και ίσως και του γέρου Καραμανλή.

Σήμερα αυτό που επείγει δεν είναι να βρούμε αποδιοπομπαίους τράγους για τις διάφορες ήττες αλλά να καταλάβουμε πως θα μπορούσαμε τουλάχιστον να αγωνιστούμε .και να ετοιμαστούμε με επίγνωση και συντροφικότητα για τις επόμενες μάχες δίχως να θέλουμε να δικαιολογήσουμε όλες τις αστοχίες της αριστεράς αλλά να την προετοιμάσουμε για να μην επαναληφθούν .

Ίσως ο αγώνας για την ειρήνη στην Ουκρανία και την Παλαιστίνη μαζί με την ένταξη και υποστήριξη στους κοινωνικούς αγώνες να είναι ο δρόμος για μια επιστροφή της αριστεράς στο προσκήνιο.

* Επίκουρος Καθηγητής Μαθηματικών, Πανεπιστήμιο Paris -Diderot

Τα άρθρα που δημοσιεύουμε δεν απηχούν αναγκαστικά τις απόψεις μας και δεν δεσμεύουν παρά τους συγγραφείς τους. Η δημοσίευσή τους έχει να κάνει όχι με το αν συμφωνούμε με τις θέσεις που υιοθετούν, αλλά με το αν τα κρίνουμε ενδιαφέροντα για τους αναγνώστες μας.