Διερωτάται πάντως κανείς γιατί η Ελλάδα έσπευσε, μόνη μεταξύ όλων των κρατών της Νότιας Ευρώπης, να συμμετάσχει σε μια πρωτοβουλία μαζί με τις ρέπουσες στην ‘Ακρα Δεξιά Αυστρία και Γερμανία. Τα άλλα μέλη της ΕΕ από τη νότιο Ευρώπη διοικούνται από ηλίθιους; Δεν καταλαβαίνει η Αθιήνα ότι, εκτός των άλλων, πλήττει το δικό της ηθικό κύρος ενώπιον της μεγάλης πλειοψηφίας της ανθρωπότητας;
Κάποτε η Ελλάδα ήταν μια φωνή ειρήνης και πολιτισμού για την ανθρωπότητα. Τώρα κάνει ότι μπορεί για να αμαυρώσει την εικόνα της σε όλα τα μέτωπα, κατ’ εξοχήν δε στο παλαιστινιακό. Την ίδια ώρα, η Τουρκία του Ερντογάν έχει γίνει ο “καλύτερος μαθητής” της εξωτερικής πολιτικής του Ανδρέα Παπανδρέου και του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου, και το παγκόσμιο κύρος; της έχει εκτοξευθεί.
Κοινή δήλωση: 47 οργανώσεις καλούν την ΕΕ να προστατεύσει τα ανθρώπινα δικαιώματα όχι να τα αναθέτει σε τρίτους
Αυτή η ανάρτηση είναι επίσης διαθέσιμη σε: Αγγλικα, Ισπανικα, Ιταλικα, Γερμανικα
Εμείς, 47 οργανώσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα, ανθρωπιστικές οργανώσεις, οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και συνδικαλιστικές οργανώσεις από 15 χώρες, απορρίπτουμε κατηγορηματικά τα σχέδια για τη δημιουργία των λεγόμενων «κόμβων επιστροφής» εκτός της ΕΕ.
16 Νοεμβρίου 2026 — Σήμερα η Αυστρία, η Δανία, η Γερμανία, η Ελλάδα και οι Κάτω Χώρες παρουσίασαν επίσημα τα σχέδιά τους για τη δημιουργία ενός «κόμβου επαναπατρισμού» στη Ρουάντα.
Η σημερινή ανακοίνωση σηματοδοτεί μια νέα φάση επιβλαβών πολιτικών εξωτερίκευσης των συνόρων, στις οποίες εμείς (47 υπογράφοντες από 15 χώρες) αντιτασσόμαστε κατηγορηματικά. Με βάση τον νέο κανονισμό της ΕΕ για την επιστροφή, τα σχέδια αυτά επιτρέπουν την αποστολή ατόμων που δεν έχουν δικαίωμα διαμονής στην ΕΕ σε χώρες με τις οποίες δεν έχουν καμία απολύτως σχέση. Οι πολιτικές αυτές μετατοπίζουν τα άτομα, καθώς και την ευθύνη για την ασφάλεια και τα δικαιώματά τους, μακριά από το δημόσιο βλέμμα και πέρα από κάθε έλεγχο. Καμία επιλογή χώρας-εταίρου, καμία νομική εγγύηση και καμία θεσμική εποπτεία δεν μπορεί να εξαλείψει τους θεμελιώδεις κινδύνους που συνδέονται με τέτοιους «κόμβους επιστροφής».
Ορισμένα κράτη μέλη μετονομάζουν αυτούς τους «κόμβους» σε «κέντρα υποδοχής» ή «ευκαιρίες» για τους ανθρώπους που βρίσκονται σε μετακίνηση. Πρόκειται για έναν ευφημισμό που συγκαλύπτει την αναγκαστική απομάκρυνση, στο πλαίσιο μιας πολιτικής που βασίζεται σε μια θεμελιώδη αδιαφορία για την αυτοδιάθεση των μεταναστών και στην ιδέα ότι η χώρα επιστροφής έχει τη διακριτική ευχέρεια να αποφασίζει για τη ζωή και το μέλλον τους. Τα άτομα θα απελαύνονται σε αυτά τα κέντρα απέλασης παρά τη θέλησή τους, συχνά μετά από χρόνια διαμονής και εργασίας στην Ευρώπη, σε μια χώρα στην οποία ίσως να μην έχουν ζήσει ποτέ, χωρίς οικογένεια, δίκτυα ή ουσιαστικές προοπτικές.
Ρουάντα: καμία προστασία, καμία ανεξάρτητη εποπτεία.
Αυτό υποδηλώνει ότι τα κράτη μέλη αποδέχονται τον κίνδυνο σοβαρών παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων εις βάρος μιας από τις πιο περιθωριοποιημένες ομάδες της κοινωνίας, με αντάλλαγμα έναν στόχο αποτροπής τον οποίο, όπως δείχνουν σαφώς τα στοιχεία, δεν θα επιτύχουν. Τέτοια σκληρά μέτρα οδηγούν τους ανθρώπους σε ακόμη μεγαλύτερη ανασφάλεια και ενέχουν τον κίνδυνο να καταστήσουν τις μεταναστευτικές διαδρομές ακόμα πιο επικίνδυνες. Όταν το Ισραήλ απέλασε άτομα στη Ρουάντα και την Ουγκάντα, τους υποσχέθηκε καθεστώς και ασφάλεια. Ωστόσο, έρευνες δείχνουν ότι πολλοί από αυτούς αναγκάστηκαν να συνεχίσουν επικίνδυνα ταξίδια και έπεσαν στα χέρια δικτύων εμπορίας ανθρώπων. Η αλλαγή της ονομασίας τέτοιων ρυθμίσεων δεν αλλάζει την πραγματικότητά τους: πρόκειται για αναγκαστικές μετακινήσεις που ωθούν τους ανθρώπους εκτός της ΕΕ, θολώνοντας τα όρια της ευθύνης και της δικαιοδοσίας, προς χώρες που συχνά έχουν επιδείξει αδιαφορία για τα δικαιώματά τους.
Ο πρόσφατα θεσπισθείς Κανονισμός Επιστροφών επιτρέπει συμφωνίες μόνο με χώρες που τηρούν τα διεθνή πρότυπα για τα ανθρώπινα δικαιώματα και την απαγόρευση της επαναπροώθησης. Η Ρουάντα δεν πληροί αυτά τα κριτήρια. Η ίδια η αρχή ασύλου της Αυστρίας, στις πληροφορίες της για τη Ρουάντα, αναφέρει περιπτώσεις βασανιστηρίων κατά τη διάρκεια της κράτησης, αυθαίρετες συλλήψεις και ατιμωρησία εντός των υπηρεσιών ασφαλείας. Το 2023, το Ανώτατο Δικαστήριο του Ηνωμένου Βασιλείου διαπίστωσε την ύπαρξη πραγματικού κινδύνου επαναπροώθησης, επισημαίνοντας ότι άτομα που απελάθηκαν στη Ρουάντα στο πλαίσιο της προηγούμενης συμφωνίας με το Ισραήλ μεταφέρονταν τακτικά και κρυφά στην Ουγκάντα. Στη Ρουάντα, τα δικαστήρια δεν είναι ανεξάρτητα από την κυβέρνηση, οι δυνάμεις ασφαλείας προβαίνουν σε αυθαίρετες συλλήψεις και κρατήσεις χωρίς τη δέουσα διαδικασία, οι καταγγελίες για κακομεταχείριση αγνοούνται συστηματικά και η χώρα δεν έχει αποδείξει την ικανότητά της να διασφαλίζει δίκαιες διαδικασίες και επαρκή προστασία για τα άτομα που μεταφέρονται βίαια από άλλη χώρα.
Πάνω απ’ όλα, παραμένει ασαφές πώς θα μπορούσε να λειτουργήσει η εποπτεία. Ο Κανονισμός Επιστροφής απαιτεί έναν ανεξάρτητο μηχανισμό παρακολούθησης της ίδιας της συμφωνίας ή της ρύθμισης μόνο όταν προβλέπονται περαιτέρω απελάσεις, αλλά αυτό δεν αρκεί. Η παρακολούθηση είναι αποτελεσματική μόνο εάν μπορούν να σταματήσουν οι παραβιάσεις, και ο Κανονισμός Επιστροφής δεν διευκρινίζει τι συμβαίνει όταν οι παραβιάσεις δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της συμφωνίας ή της ρύθμισης. Ακόμη και εντός της ΕΕ, οι μηχανισμοί παρακολούθησης δεν κατάφεραν να σταματήσουν τη βία στα σύνορα. Όπου η ΕΕ δεν έχει ούτε δικαιοδοσία ούτε εξουσίες επιβολής, ένας μηχανισμός παρακολούθησης που υπάρχει μόνο στα χαρτιά δεν αλλάζει τίποτα.
Επιβαρύνοντας τρίτες χώρες με τις υποχρεώσεις προστασίας της, η ΕΕ καθίσταται εξαρτημένη από κράτη εκτός ΕΕ, επιτρέποντας έτσι στις τρίτες χώρες να αξιοποιούν τη μετανάστευση σύμφωνα με τη δική τους πολιτική ατζέντα. Ταυτόχρονα, τέτοιες συμφωνίες, που διαπραγματεύονται εν μέσω βαθιών ανισοτήτων ισχύος, μεταθέτουν την ευθύνη σε χώρες που ήδη φιλοξενούν περισσότερους πρόσφυγες με πολύ λιγότερους πόρους. Περιορίζουν την αυτονομία της Αφρικής και υπονομεύουν την υπόσχεση για μια ισότιμη εταιρική σχέση ΕΕ-Αφρικής. Θέτοντας τη δική της ατζέντα επιστροφών πάνω από τις προτεραιότητες που έχουν πρόσφατα καθορίσει οι αφρικανικές χώρες, η ΕΕ υπονομεύει την αξιοπιστία της ως αξιόπιστου εταίρου.
Η Frontex θα γίνει πιο ισχυρή, αλλά όχι πιο υπόλογη.
Ο νέος κανονισμός για τη Frontex που πρότεινε πρόσφατα η Επιτροπή θα επιτρέψει στον οργανισμό να υποστηρίζει τις επιστροφές σε τρίτες χώρες, συμπεριλαμβανομένου ενός ενδεχόμενου ρόλου στην υλοποίηση «κέντρων επιστροφής», υπό την προϋπόθεση σύναψης συμφωνίας με την ΕΕ. Η Frontex εξακολουθεί να λειτουργεί σήμερα με de facto έλλειψη λογοδοσίας: η ασαφής κατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ του οργανισμού και των κρατών μελών εμποδίζει εδώ και καιρό την αποτελεσματική δικαστική λογοδοσία. Αντί να αντιμετωπίσει αυτές τις αδυναμίες, η νέα πρόταση καταργεί την υφιστάμενη υποχρέωση να διορίζεται τουλάχιστον ένας Επόπτης Θεμελιωδών Δικαιωμάτων σε κάθε επιχείρηση. Η Frontex θα γίνει πιο ισχυρή, αλλά όχι πιο υπόλογη.
Οι κίνδυνοι που συνδέονται με τους «κόμβους επιστροφής» δεν είναι αποτυχίες στην εφαρμογή, αλλά αποτελούν τον ίδιο τον σκοπό του μοντέλου. Εμείς, ως κοινωνία των πολιτών, καλούμε την Αυστρία, τη Δανία, τη Γερμανία, την Ελλάδα και τις Κάτω Χώρες να εγκαταλείψουν τα σχέδια για τη δημιουργία του λεγόμενου «κόμβου επιστροφής» στη Ρουάντα και να μην μεταφέρουν άτομα σε χώρες με τις οποίες δεν έχουν ουσιαστική σύνδεση. Αντ’ αυτού, τα κράτη μέλη της ΕΕ θα πρέπει να τηρούν τις διεθνείς υποχρεώσεις τους και να παρέχουν βιώσιμες λύσεις με επαρκείς πόρους, ώστε να δίνουν στους ανθρώπους μια πραγματική ευκαιρία να γίνουν πλήρη μέλη της κοινωνίας. Αυτές είναι οι αξίες στις οποίες βασίζεται η ΕΕ, και ενθαρρύνουμε την ΕΕ να τις τηρήσει.
Υπογράφουν οι οργανώσεις:
- International Rescue Committee (IRC), Belgium
- Human Rights Watch
- INTERSOS HELLAS, Greece
- WeMove Europe, EU
- Greek Council for Refugees (GCR), Greece
- Jesuit Refugee Service Serbia, Serbia
- 11.11.11, Belgium
- JRS Switzerland, Switzerland
- European Network Against Racism (ENAR), Belgium
- CNCD-11.11.11, Belgium
- Fondation pour la promotion des droits, Algeria
- Jesuit Refugee Service (JRS) Europe, EU
- Jesuiten-Flüchtlingsdienst Deutschland, Germany
- Jesuit Refugee Service, Kosovo
- Netherlands Refugee Foundation (Stichting Vluchteling), The Netherlands
- ASKV, The Netherlands
- Jesuit Refugee Service Poland, Poland
- Irídia – Centre per la Defensa dels Drets Humans, Spain
- Klikaktiv, Serbia
- FEANTSA – European Federation of National Organisations Working with the Homeless, EU
- Here to Support, The Netherlands
- Vluchtelingenwerk Vlaanderen, Belgium
- JRS France, France
- Brot für die Welt, Germany
- Validity Foundation – Mental Disability Advocacy Centre, Hungary
- HIAS Europe, Belgium
- Medico International, Germany
- Dutch Council for Refugees, The Netherlands
- PRO ASYL, Germany
- EuroMed Rights, Belgium/Regional
- Statewatch, United Kingdom
- Terre des Hommes, Germany
- Sea-Watch, Germany
- SOLIDAR, Belgium
- Equinox Initiative for Racial Justice, EU
- Platform for International Cooperation on Undocumented Migrants (PICUM), EU
- ECCHR – European Center for Constitutional and Human Rights, Germany
- EPSU European Public Service Unions, EU
- Red ACOGE, SPAIN
- Asylkoordination Austria, Austria
- Novact, Spain
- Quaker Council for European Affairs, Belgium
- ILGA-Europe, Belgium
- JRS Romania, Romania
- Churches´Commission for Migrants in Europe CCME(CCME), Belgium, EEU
- CIRÉ, Belgium
- SOS Balkanroute, Austria & Bosnia-Herzegowina
Πηγή: www.pressenza.com
Τα άρθρα που δημοσιεύουμε δεν απηχούν αναγκαστικά τις απόψεις μας και δεν δεσμεύουν παρά τους συγγραφείς τους. Η δημοσίευσή τους έχει να κάνει όχι με το αν συμφωνούμε με τις θέσεις που υιοθετούν, αλλά με το αν τα κρίνουμε ενδιαφέροντα για τους αναγνώστες μας.






