Εν μέσω γενοκτονίας, 8 ελληνικά πανεπιστήμια (ανάμεσά τους τα τρία μεγαλύτερα της χώρας: ΕΚΠΑ, ΑΠΘ, ΕΜΠ) συνεχίζουν πρόθυμα τη συνεργασία τους σε κοινοπραξίες με εταίρους από το Ισραήλ – εταίρους που συνδέονται με την κυβέρνηση Νετανιάχου και την πολεμική βιομηχανία. Έρευνα σε συνεργασία με το Investigate Europe και διεθνή ΜΜΕ.
Κωνσταντίνα Μαλτεπιώτη
10 Σεπτεμβρίου 2026
www.reportersunited.gr
Πριν από περίπου έξι μήνες έφτασε στα χέρια μας μια 14σέλιδη επιστολή που είχε σταλεί σε αξιωματούχο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Ένα δικηγορικό γραφείο στις Βρυξέλλες κατηγορούσε ένα ευρωπαϊκό πανεπιστήμιο ότι είχε στήσει μια άδικη εκστρατεία σε βάρος δύο ισραηλινών ακαδημαϊκών ιδρυμάτων, με την προειδοποίηση πως, αν δεν σταματήσει, θα κινηθούν νομικά.
Από εκεί ξετυλίχθηκε η ιστορία μιας άγνωστης μέχρι σήμερα εκστρατείας ισραηλινού λόμπινγκ: μια συντονισμένη προσπάθεια των εννέα μεγαλύτερων ακαδημαϊκών ιδρυμάτων του Ισραήλ να πιέσουν δεκάδες ευρωπαϊκά πανεπιστήμια που ήθελαν να περιορίσουν τη συνεργασία μαζί τους, στο πλαίσιο του προγράμματος Horizon Europe (του μεγαλύτερου ερευνητικού προγράμματος της ΕΕ με μπάτζετ δεκάδων δισεκατομμυρίων), λόγω των δεσμών των συγκεκριμένων ισραηλινών ιδρυμάτων με τον στρατό και τη βιομηχανία όπλων του Ισραήλ.
Σε συνεργασία με το Investigate Europe και συναδέλφισσες από την Ισπανία, την Ιταλία και τη Γαλλία, ανακαλύψαμε πως για περίπου δύο χρόνια τα ισραηλινά ιδρύματα καταγράφουν μεθοδικά όλες τις περιπτώσεις ευρωπαϊκού μποϊκοτάζ και με τη βοήθεια δικηγόρων, τους οποίους αποκαλούν «στρατιώτες», ετοιμάζουν σχέδια αντίδρασης για κάθε μία από αυτές. Γι’ αυτούς είναι πόλεμος, καθώς ονομάζουν αυτό το μποϊκοτάζ το «όγδοο μέτωπο», μετά τη Γάζα, τη Δυτική Όχθη, τον Λίβανο, την Υεμένη, τη Συρία, το Ιράκ και το Ιράν.
Προς έκπληξή μας, διαβάζοντας τα πρακτικά συνεδριάσεων του ισραηλινού κοινοβουλίου για το μποϊκοτάζ, βρήκαμε και την Ελλάδα. Όμως εκεί η εικόνα ήταν διαφορετική. Η Ελλάδα ήταν για τους ισραηλινούς βουλευτές το καλό παράδειγμα, ανάμεσα σε χώρες που όχι μόνο συνέχισαν τις παλιές συνεργασίες, αλλά έφτιαξαν και νέες.
Όσο προχωρούσαμε την έρευνα αρχίσαμε να καταλαβαίνουμε γιατί τα ευρωπαϊκά πανεπιστήμια ήθελαν να απαγκιστρωθούν από τις συνεργασίες με τα ισραηλινά ιδρύματα. Η σχέση τους με τον στρατό μάς ήταν σχετικά άγνωστη, μέχρι τη στιγμή που μπήκαμε βαθύτερα στο σύμπαν της ακαδημαϊκής ισραηλινής κοινότητας. Διαβάσαμε τα στρατιωτικο-ακαδημαϊκά προγράμματα που προμοτάρουν στις σελίδες τους για τη «νέα γενιά του IDF». Εντοπίσαμε τα κοινά κέντρα που δημιούργησαν σε συνεργασία με ισραηλινούς στρατιωτικούς φορείς. Είδαμε τα ονόματά τους σε συνεργασίες με τις μεγαλύτερες εταιρείες της ισραηλινής βιομηχανίας όπλων και σε έρευνες για το υπουργείο Άμυνας του Ισραήλ.
Αποφασίσαμε να δούμε πόσο εκτεταμένες ήταν αυτές οι συνεργασίες, συλλέγοντας και αναλύοντας τα ανοιχτά δεδομένα εκατοντάδων έργων από την επίσημη πλατφόρμα του Horizon Europe.
Ανακαλύψαμε μεταξύ άλλων ότι εκατοντάδες ευρωπαϊκά πανεπιστήμια, ανάμεσά τους αυτά που πρωτοστατούν στο ευρωπαϊκό μποϊκοτάζ, συνεργάζονται αυτή τη στιγμή ευθέως με εταιρείες εξοπλισμών, μέχρι και με την ίδια την κυβέρνηση του Ισραήλ!
Στην Ελλάδα, εν μέσω γενοκτονίας, οκτώ πανεπιστήμια συμμετέχουν σε κοινοπραξίες όπου οι ισραηλινοί εταίροι είναι υπουργεία της κυβέρνησης Νετανιάχου – με βαριές κατηγορίες σε βάρος τους για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένου του υπουργείου Άμυνας. Ανάμεσα στους εταίρους επίσης δύο από τις μεγαλύτερες κρατικές εταιρείες όπλων, η Israel Aerospace Industries και η Rafael, βασικοί προμηθευτές των ισραηλινών στρατευμάτων.
Αυτές οι ειδήσεις δεν θεωρούνται πια τόσο σοκαριστικές. Άλλωστε, τα πλάνα για το Horizon άλλαξαν. Από το 2026 συγκεκριμένα προγράμματά του δέχονται προτάσεις που χρηματοδοτούν έργα με τεχνολογίες οι οποίες έχουν και στρατιωτικές εφαρμογές. Αν η θέση του Ισραήλ εξασφαλιστεί στο Horizon 2028, η ΕΕ θα αναγορευθεί τελικά σε μεγάλο χορηγό της ισραηλινής πολεμικής μηχανής, με την ευγενική ανοχή, αν όχι συνενοχή, της επιστημονικής κοινότητας.
Τα άρθρα που δημοσιεύουμε δεν απηχούν αναγκαστικά τις απόψεις μας και δεν δεσμεύουν παρά τους συγγραφείς τους. Η δημοσίευσή τους έχει να κάνει όχι με το αν συμφωνούμε με τις θέσεις που υιοθετούν, αλλά με το αν τα κρίνουμε ενδιαφέροντα για τους αναγνώστες μας.
