Πολλές είναι οι ανησυχίες για το από πού θα αρχίσουν οι «νέες» συνομιλίες για το Κυπριακό.
Του Ερμή Τσιατίνη*
Μερικοί θέλουν να αρχίσουν από εκεί όπου μείναμε, δηλαδή από το Κρανς Μοντανά, ενώ άλλοι θέλουν να αρχίσουμε χωρίς δέσμευση για Διζωνική Δικοινοτική Ομοσπονδία.
Όποιος δεν δέχεται όσα δώσαμε «υπό όρους» χαρακτηρίζεται εθνικιστής.
Όποιος δέχεται τις παραχωρήσεις που κάναμε χαρακτηρίζεται ρεαλιστής. Η πραγματικότητα, όμως, είναι άλλη. Υπάρχουν δύο σχολές σκέψης. Υπάρχει διαφωνία ως προς την προσέγγιση του προβλήματος της κατοχής.
Τα πάντα οδηγούν στο γνωστό ρητό που ισχύει για όλων των ειδών τις συζητήσεις και διαπραγματεύσεις (in business, politics and more): «Τίποτα δεν είναι συμφωνημένο εάν δεν συμφωνηθούν όλα».
Στην πραγματικότητα, αυτό δεν ισχύει όταν ο ένας διαπραγματευτής βρίσκεται συνεχώς σε αμυντική θέση.
Μετά το 1974, η Κύπρος ήταν ένας ικέτης που ζητούσε μερικά ψίχουλα από τον κάτοχο του 37% της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Σε κάθε συζήτηση ή διαπραγμάτευση των δύο πλευρών, επίσημη ή ανεπίσημη, «σπεύδαμε» να δώσουμε ένα νέο δώρο, περιμένοντας μια ανταπόδοση καλής θέλησης.
Αυτή η ανταπόδοση δεν ήρθε ποτέ. Οι Τούρκοι βάζουν τα δώρα στην τσέπη, σταματούν οι συνομιλίες σε κάποιο σημείο και, με την επανέναρξή τους, μας θυμίζουν τι προσφέραμε. Χωρίς αυτά δεν θέλουν να συνομιλήσουν.
Το πώς φθάσαμε εδώ, στη Διζωνική, είναι μια λυπηρή ιστορία που περιέχει ενοχές. Κανείς από τους διαπραγματευτές δεν ήθελε να δώσει «γη και ύδωρ» στον κατακτητή. Όλοι ήθελαν να περισώσουν ό,τι ήταν δυνατό. Η παγκόσμια ιστορία, όμως, είναι γεμάτη από παθήματα που δεν μας έγιναν μαθήματα. Οι συνεχείς υποχωρήσεις μας δεν βοηθούν. Αντίθετα, ανοίγουν την όρεξη εκείνου που πήρε και συνεχίζει να παίρνει τα δώρα.
Ξεκινήσαμε από την αποδοχή της ομοσπονδίας ως την τελευταία υποχώρηση και, σιγά σιγά, φθάσαμε στη Διζωνική Δικοινοτική Ομοσπονδία.
Υπάρχει, όμως, μια παρένθεση ως προς το πώς φθάσαμε σήμερα να έχουν πολλοί ως σημαία τη Διζωνική. Υπάρχουν περίεργες εναλλαγές θέσεων που είναι δύσκολο να κατανοήσουμε. Υπάρχουν άνθρωποι που ήταν εναντίον ακόμη και μιας απλής ομοσπονδίας και στη συνέχεια δημιούργησαν περίεργες συμμαχίες για την αποδοχή της Διζωνικής Δικοινοτικής Ομοσπονδίας. Ο καθένας μας δικαιούται να αλλάζει θέσεις, αλλά…
Ο γνωστός ερευνητής, δημοσιογράφος και συγγραφέας Μακάριος Δρουσιώτης είχε ενδοιασμούς ακόμη και για μια λύση ομοσπονδίας. Στο βιβλίο του Η εισβολή της Χούντας στην Κύπρο (published 1994/2000, σελ. 414) έγραφε:
«Η Άγκυρα δεν ήταν έντιμη με την Αθήνα, ούτε πριν από το 1974 ούτε και μετά.
Εκ φύσεως άρπαγες και ανέντιμοι, οι Τούρκοι ζητούν από την Αθήνα και τα ρέστα…
Όσο για τους ξένους, και ειδικά τους Αγγλοαμερικανούς, συνεχίζουν είκοσι χρόνια μετά την καταστροφή της Κύπρου την ίδια ακριβώς πολιτική.
Τώρα το κλίμα δεν σηκώνει άλλη συνωμοσία. Τώρα πήρε ξανά σειρά ο διπλωματικός εκβιασμός. Μετά από μισό σχεδόν αιώνα συνωμοσίας έφθασαν στα πρόθυρα του τελικού τους στόχου, που είναι η αναγνώριση δύο κρατών στην Κύπρο.
Όμως σήμερα, όπως και τότε, τη λύση δεν τη θέλουν να είναι ταπεινωτική για τους Έλληνες. Δεν θα ονομάζεται διχοτόμηση αλλά ομοσπονδία (!!). Ακριβώς όπως και το 1964, μας προσφέρουν ένα πακέτο με περιεχόμενο τα δύο κράτη στην Κύπρο και με περίβλημα την ομοσπονδία. Θέλουν οπωσδήποτε να βάλουμε την υπογραφή μας.
Το τελευταίο καρφί στο φέρετρο της Κ.Δ. πρέπει να είναι ελληνικό.
Για να αποτελέσει τη ληξιαρχική πράξη του τέλους της Κ.Δ. με τη δική μας σφραγίδα!
Οι τελευταίες διεργασίες αποτελούν τον επίλογο μισού σχεδόν αιώνα διεθνούς συνωμοσίας σε βάρος της Κύπρου.»
Προφητικά τα γραφόμενα του Μ.Δ. τότε. Είχε απόλυτο δίκαιο και συμφωνώ πλήρως.
Είχε λόγους να αλλάξει γνώμη το 2004 ο κ. Δρουσιώτης. «Εμείς», όμως, δεν αλλάξαμε γνώμη.
Πόσοι, όμως, θυμούνται πώς φθάσαμε στη Δ.Δ.Ο.;
Μέχρι το 1989 ουδεμία αναφορά γίνεται στον όρο «διζωνική» στα περί Κύπρου ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών.
Από το 1988 είχαμε ως Πρόεδρο έναν αξιοσημείωτο άνθρωπο με πολλές ικανότητες. Είχε, όμως, υπερβολική πεποίθηση στις διαπραγματευτικές του ικανότητες.
Ο Γιώργος Βασιλείου πίστευε ότι μπορούσε να φέρει λύση σε εκατό ημέρες.
Πίστευε ότι μπορούσε να «πνίξει» τους συμπατριώτες μας Τουρκοκύπριους στα δώρα.
Ίσως ξέχασε την Τουρκία. Εξάλλου, τότε υπήρχε ο Ραούφ Ντενκτάς.
Στις συνομιλίες της 26ης Φεβρουαρίου 1990, η δική μας πλευρά αποδέχθηκε για πρώτη φορά τον όρο «Διζωνική Δικοινοτική Ομοσπονδία» και η αποδοχή επισφραγίστηκε με την εναρκτήρια δήλωση του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών.
Η δήλωση επισυνάφθηκε ως παράρτημα προς το Συμβούλιο Ασφαλείας στις 8 Μαρτίου 1990. Γίνεται η εξής αναφορά:
«Η διζωνικότητα της ομοσπονδίας πρέπει να φαίνεται ξεκάθαρα από το γεγονός ότι κάθε ομόσπονδο κρατίδιο θα διοικείται από μία κοινότητα, με εγγυημένη καθαρή πλειοψηφία πληθυσμού και γαιοκτημοσύνης εντός της περιοχής της…»
Αυτά έγιναν στις 8 Μαρτίου 1990. Ακολούθησε συνάντηση του Γ. Βασιλείου με τον Ντενκτάς.
Εξοργισμένος, ο κ. Βασιλείου ανακοίνωσε στους αρχηγούς των κομμάτων ότι αυτό που απαιτούσε ο Ντενκτάς δεν ήταν Δ.Δ.Ο., αλλά διχοτόμηση. Οι συνομιλίες συνεχίστηκαν και ήρθε η ημέρα των προεδρικών εκλογών του 1993. Ο κ. Βασιλείου έχασε με πολύ μικρή διαφορά. Έφυγε πεπεισμένος ότι, εάν κέρδιζε τις εκλογές, θα έλυνε το Κυπριακό.
Μας άφησε ως κληρονομιά τη Διζωνική, που είναι κάτι παραπάνω από μέρος του «Τίποτα δεν είναι συμφωνημένο εάν δεν συμφωνηθούν όλα». Η διαφορά της Δ.Δ.Ο. από άλλες παραχωρήσεις είναι ότι πέρασε μέσα από το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών.
Είναι δύσκολο να απαρνηθούμε όσα συμφωνήσαμε τότε; Είναι.
Το να επιμένουμε, όμως, σε κάτι που θεωρούμε λανθασμένο δεν εξυπηρετεί τη λύση. Την απομακρύνει. Ποτέ δεν είναι αργά. Τριάντα έξι χρόνια μετά το 1990, οι συνθήκες άλλαξαν και ο κόσμος είναι διαφορετικός. Μπορεί να βιάζεται ο Guterres για να έχει μια επιτυχία πριν ολοκληρώσει τη θητεία του. Ας μην γίνουμε, όμως, τα θύματα για χάρη μιας «επιτυχίας» του.
Ο χρόνος δεν δουλεύει υπέρ μας. Αυτός δεν είναι λόγος να αυτοκτονήσουμε.
Ας δοκιμάσουμε κάτι διαφορετικό.
AUDERE EST FACERE (Το τολμώ είναι να πράττω).
* Ο Ερμής Τσιατίνης είναι αρθρογράφος και ερευνητής με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για το Κυπριακό, τις διεθνείς σχέσεις και τα ζητήματα δημοκρατίας, ιστορικής μνήμης και δημόσιας πολιτικής. Μέσα από τα κείμενά του επιδιώκει να συμβάλει στον δημόσιο διάλογο με τεκμηριωμένη επιχειρηματολογία και κριτική σκέψη. Οι ιδιότητες και οι δραστηριότητες που αναφέρονται αποτελούν κυρίως αντιπροσωπευτικά στοιχεία της μέχρι σήμερα πορείας και προσφοράς του.
Πηγή: forum.agora-dialogue.com
Τα άρθρα που δημοσιεύουμε δεν απηχούν αναγκαστικά τις απόψεις μας και δεν δεσμεύουν παρά τους συγγραφείς τους. Η δημοσίευσή τους έχει να κάνει όχι με το αν συμφωνούμε με τις θέσεις που υιοθετούν, αλλά με το αν τα κρίνουμε ενδιαφέροντα για τους αναγνώστες μας.
