Του Ιωάννη Ιντζέ*
10 Μαΐου 2026
Στις 21 Απριλίου 2026 ο Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων κ. Σχοινάς συμμετείχε σε μία σύσκεψη με τους Ευρωπαίους ομολόγους του, όπου έδωσαν το πράσινο φως για την έγκριση των νέων κανόνων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τα γεννητικά τροποποιημένα προϊόντα, θεωρώντας ότι με τον τρόπο αυτό θα υποστηριχθεί η ανταγωνιστικότητα και η βιωσιμότητα του αγροδιατροφικού τομέα της ΕΕ.
Είναι η πρώτη φορά, εδώ και δεκαετίες, που ελληνική κυβέρνηση τάσσεται υπέρ των μεταλλαγμένων τροφίμων και μάλιστα υπέρ ενός Κανονισμού που καταργεί τις δοκιμές ασφαλείας και τη σήμανση στα μεταλλαγμένα τρόφιμα. Και είναι ένα θέμα για το οποίο δεν έχει γίνει καμιά σοβαρή ενημέρωση στην Ελλάδα, ούτε τίθεται σε διαδικασία διαβούλευσης.
Οι τελευταίες αγροτικές κινητοποιήσεις των αγροτών, των κτηνοτρόφων, των αλιέων και των μελισσοκόμων, μας έδωσαν την ευκαιρία να ενημερωθούμε για τις δραματικές αλλαγές που συντελούνται στην διατροφή μας, αλλαγές που όμως είναι επικίνδυνες για την υγεία μας.
Η Ελλάδα ήταν παραδοσιακά μια αγροτική και κτηνοτροφική χώρα, που με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του καιρού και του εδάφους της μπορούσε να παράγει ποιοτικά προϊόντα εξαιρετικής διατροφικής αξίας (π.χ. ελαιόλαδο, λαχανικά, τυριά, μέλι, κρέατα, ψάρια, κλπ). Με την ένταξη της στην Ευρωπαϊκή Ένωση στόχευε να αποκτήσει ένα συγκριτικό πλεονέκτημα στην ενιαία ευρωπαϊκή αγορά για να προωθήσει τα αγροτικά προϊόντα της, αφού δεν είχε σχεδόν καθόλου βιομηχανικά προϊόντα.
Τα τελευταία χρόνια όμως βλέπουμε ότι ο πρωτογενής τομέας της πατρίδας μας βάλλεται ποικιλοτρόπως, με κίνδυνο τον ολοκληρωτικό αφανισμό του και την υποβάθμιση της ποιότητας της διατροφής των Ελλήνων.
Σταδιακά η ΕΕ υπέγραψε συμφωνίες σύνδεσης με διάφορες χώρες (π.χ. Αίγυπτος, Τουρκία, Ουκρανία, κλπ) από τις οποίες εισάγονται αγροτικά προϊόντα χωρίς δασμούς και χωρίς ελέγχους (με κάποιες μόνο εξαιρέσεις). Ειδικά για την περίπτωση της Τουρκίας υπάρχουν πολλές επιστημονικές αναλύσεις και δημοσιευμένα στοιχεία του ευρωπαϊκού Συστήματος Έγκαιρης Ειδοποίησης για τα Τρόφιμα και τις Ζωοτροφές (RASFF) που δείχνουν ότι στα τουρκικά γεωργικά προϊόντα (φρούτα και λαχανικά) εντοπίζονται αυξημένα επίπεδα φυτοφαρμάκων και μη εγκεκριμένων ουσιών.
Στο ίδιο μήκος κινείται και η συμφωνία ΕΕ-MERCOSUR με την οποία θα εισάγονται αγροτικά κυρίως προϊόντα από την Λατινική Αμερική, στα οποία όμως εφαρμόζονται μέθοδοι οι οποίοι δεν εξασφαλίζουν την ασφάλεια των τροφίμων. Μάλιστα ενώ η παραπάνω συμφωνία, έχει παραπεμφθεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, για να αποφανθεί για τη νομιμότητά της, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε την προσωρινή εφαρμογή της από την 01 Μαΐου 2026. Φαίνεται τα Γερμανικά συμφέροντα είναι τόσο ισχυρά που δεν μπορούσαν να περιμένουν την οριστική απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου.
Παράλληλα έχουμε την σταδιακή έγκριση χρήσης προϊόντων από έντομα με το «επιχείρημα» ότι αυτό επιβάλλεται «λόγω του αυξανόμενου κόστους της ζωικής πρωτεΐνης, της επισιτιστικής ανασφάλειας, των περιβαλλοντικών προκλήσεων, της αύξησης του πληθυσμού…». Μάλιστα προβάλλεται ότι «η κατανάλωση εντόμων συμβάλλει θετικά τόσο στο περιβάλλον όσο και στη δημόσια υγεία».
Και τελευταία έχουμε ξανά την εμφάνιση των γενετικά τροποποιημένων προϊόντων, τα οποία δεν αποτελούν καμιά καινοτομία, αλλά μία προσπάθεια μερικών μεγάλων εταιρειών βιοτεχνολογίας και φυτοφαρμάκων να αποκομίσουν περισσότερα κέρδη στον τεράστιο τομέα της Γεωργίας. Ένας τομέας που για την Ελλάδα αντιπροσωπεύει το 3,2% του ΑΕΠ και για την ΕΕ το 1,2% του ΑΕΠ. Μάλιστα με βάση τον νέο κανονισμό, οι εταιρείες βιοτεχνολογίας που θα τα πωλούν δεν θα φέρουν πλέον ευθύνη σε περίπτωση βλάβης ή σε περίπτωση μόλυνσης συμβατικών ή βιολογικών χωραφιών και προϊόντων.
Οι Γενετικά Τροποποιημένοι Οργανισμοί (ΓΤΟ-GMOs) είναι ζωντανοί οργανισμοί (φυτά, ζώα, μικροοργανισμοί) των οποίων το DNA έχει τροποποιηθεί τεχνητά μέσω γενετικής μηχανικής, εισάγοντας γονίδια από άλλα είδη για την απόκτηση επιθυμητών χαρακτηριστικών, όπως ανθεκτικότητα σε ασθένειες ή ζιζανιοκτόνα.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για να ξεπεράσει την αρνητική στάση των κοινωνιών για τα γεννητικά τροποποιημένα προϊόντα χρησιμοποιεί πλέον έναν νέο όρο, αυτόν των «νέων γονιδιωματικών τεχνικών» (NGT).
Σύμφωνα με την Επιτροπή, τα NGT «είναι σύγχρονες τεχνικές με τις οποίες γίνονται στοχευμένες αλλαγές στο DNA των φυτών για την ταχύτερη ανάπτυξη βελτιωμένων ποικιλιών, με σκοπό να αντέχουν στην ξηρασία, τις πλημμύρες και άλλες προκλήσεις που σχετίζονται με το κλίμα».
Τι γίνεται όμως με το θέμα της ποιότητας των προϊόντων και της ασφάλειας των καταναλωτών;
Για να ξεπεραστεί η ανάγκη ελέγχων, τα προϊόντα αυτά (NGT) διαχωρίσθηκαν σε δύο κατηγορίες.
Στην κατηγορία NGT-1, όπου περιλαμβάνονται φυτά που θεωρούνται ισοδύναμα με τις συμβατικές ποικιλίες, στα οποία οι εθνικές αρχές θα επαληθεύσουν την κατάστασή τους, αλλά οι απόγονοί τους δεν θα χρειαστούν περαιτέρω ελέγχους. Επίσης τα προϊόντα αυτά δεν θα επισημαίνονται στην αγορά.
Στην Κατηγορία NGT-2, όπου τα φυτά υποβάλλονται σε πιο σύνθετες γενετικές τροποποιήσεις και εξακολουθούν να υπόκεινται στην ισχύουσα νομοθεσία της ΕΕ για τους ΓΤΟ, συμπεριλαμβανομένης της αδειοδότησης, της ιχνηλασιμότητας και της υποχρεωτικής επισήμανσης.
Ο νέος κανονισμός της ΕΕ προβλέπει την κατάργηση των δοκιμών ασφάλειας και την παρακολούθηση για το 94% των νέων Γενετικά Μεταλλαγμένων Οργανισμών και κατάργηση της υποχρέωσης επισήμανσης στα τρόφιμα.
Οι κίνδυνοι θα είναι πολλοί. Έκθεση των ανθρώπων και της φύσης σε πιθανούς κινδύνους από τα μεταλλαγμένα φυτά και κίνδυνος επιμόλυνσης άλλων καλλιεργειών, αφού οι νέοι ΓΜΟ απελευθερώνονται ανεξέλεγκτα στο περιβάλλον.
Σε όλα αυτά να προστεθεί και ο κίνδυνος από τον έλεγχο που θα έχουν κάποιες μεγάλες εταιρείες σπόρων στους αγρότες, αφού θα έχουν την αποκλειστικότητα των διαφόρων πατεντών.
Πλέον στο παρασκήνιο βρίσκεται σε εξέλιξη μια μάχη ανάμεσα στις πανίσχυρες βιομηχανίες και τις περιβαλλοντικές ομάδες και κινήσεις πολιτών προκειμένου να μην περάσει η νομοθεσία που προβλέπει ότι τα νέα μεταλλαγμένα τρόφιμα θα φτάνουν στο πιάτο μας χωρίς έλεγχο και χωρίς καμιά σήμανση. Και η κρίσιμη «μάχη» θα δοθεί στο Ευρωκοινοβούλιο. Στις 18 Μαΐου 2026 οι Ευρωβουλευτές θα ψηφίσουν εάν ο νέος Κανονισμός για τα νέα μεταλλαγμένα τρόφιμα θα γίνει ευρωπαϊκός νόμος ή θα απορριφθεί.
Η ελληνική κυβέρνηση δεν θα πρέπει να αγνοήσει την απαίτηση καταναλωτών, αγροτών, φορέων και επιστημόνων για την προστασία της διατροφής μας, αλλά και της αγροτικής μας παραγωγής. Πρέπει να προστατεύσει την βιολογική γεωργία, τις παραδοσιακές ποικιλίες και τα προϊόντα ΠΟΠ, που αποτελούν πυλώνες της ελληνικής αγροτικής ταυτότητας. Πρέπει να καταψηφίσει την πρόταση της Επιτροπής για τα μεταλλαγμένα προϊόντα. Όχι άλλη υποχώρηση σε βάρος των συμφερόντων μας αλλά και της υγείας μας.
Στην επιχειρηματολογία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, για να υποστηριχθούν τα νέα μεταλλαγμένα προϊόντα, χρησιμοποιείται ο όρος «βιώσιμη ανάπτυξη». Βιώσιμη ανάπτυξη όμως μπορεί να υπάρξει μόνο όταν σεβόμαστε τους νόμους της φύσης και δεν βάζουμε το κέρδος των εταιρειών πάνω από την υγεία. Διαφορετικά κινδυνεύουμε να καταντήσουμε πραγματικά «υβρίδια».
* Ο Ιωάννης Ιντζές είναι Αντιστράτηγος ε.α. απόφοιτος της Σχολής Εθνικής Άμυνας και κάτοχος Μεταπτυχιακού στην «Εφαρμοσμένη Στρατηγική και τη Διεθνή Ασφάλεια». Επιστημονικός Συνεργάτης στην Βουλή του Προέδρου της ΝΙΚΗΣ, Υπεύθυνος του Τομέα Εθνικής Άμυνας και αναπληρωματικό μέλος του Εθνικού Συμβουλίου Εξωτερικής Πολιτικής.
Πηγή: www.militaire.gr
Τα άρθρα που δημοσιεύουμε δεν απηχούν αναγκαστικά τις απόψεις μας και δεν δεσμεύουν παρά τους συγγραφείς τους. Η δημοσίευσή τους έχει να κάνει όχι με το αν συμφωνούμε με τις θέσεις που υιοθετούν, αλλά με το αν τα κρίνουμε ενδιαφέροντα για τους αναγνώστες μας.
