Η Δανάη Σπηλιώτη είναι ηθοποιός και σκηνοθέτις. Ο Θοδωρής Σκυφτούλης είναι ηθοποιός. Και οι δύο είναι ζευγάρι (επειδή το θέλουν), αλλά και «απόφοιτοι Λυκείου» (επειδή το θέλει η κυβέρνηση, ο πρωθυπουργός και ο κ. Βορίδης). Ως τέτοιοι, έχουν συμπράξει με ακόμα δύο «αποφοίτους», πατέρα και γιο αυτή τη φορά: ο Αντώνης Καφετζόπουλος πρωταγωνιστεί μαζί με τον Θοδωρή Σκυφτούλη στην παράσταση «Τάο», πάνω σε έργο που έγραψε ο γιος του πρώτου, Γιώργος Καφετζόπουλος, και σκηνοθετεί η σύζυγος του δεύτερου, Δανάη…
Της Νόρας Ράλλη
19 Φεβρουαρίου 2023
«Είστε το πρότυπο του νεποτισμού!», λέμε στους Δανάη και Θοδωρή και γελάμε! «Τον ρόλο μου ήταν να τον παίξει ο Στάθης Σταμουλακάτος, καθώς η παράσταση είχε ξεκινήσει νωρίτερα, αλλά λόγω καραντίνας σταμάτησε. Μετά ο Στάθης δεν μπορούσε κι έτσι μπήκα εγώ», μας απαντά ο Θοδωρής. «Είναι υπέροχο να ’μαι στην ίδια σκηνή με τον Αντώνη. Παρά τις όποιες διαφορές μας, όταν παίζεις με τον Ρόμπερτ ντε Νίρο της Ελλάδας, όλα τα άλλα μένουν στην άκρη. Άσε που έχει κάνει μια ζωή απίστευτη: ήταν φίλος με τη Γώγου, μας λέει ιστορίες για τα Εξάρχεια εκείνης της εποχής. Αυτό είναι τρομερό για μένα», λέει ο Θοδωρής. Μαζί με τη Δανάη έχουν δημιουργήσει το Θεατρικό Εργαστήρι «Παραμυθού» στην Πετρούπολη, όπου πάνε παιδιά αλλά και μεγαλύτεροι. Αλλά και το «Τάο» δε φαίνεται πως το έχει γράψει ένα νέο παιδί, που γράφει για πρώτη φορά. Το έργο αφορά τον υπόκοσμο, είναι τραγικά σύγχρονο και συνδέει την εξουσία με την… πραγματική εξουσία. Τελικά ποιος διαθέτει την πρώτη και ποιος τη δεύτερη; Κι εμείς πώς στεκόμαστε απέναντι και στις δύο;
● Το έργο είναι σκληρό, χιουμοριστικό και πλήρως ρεαλιστικό. Κάποιοι λένε πως ο ρεαλισμός «σκοτώνει» το θέατρο…
Δανάη: Ο ρεαλισμός είναι καλλιτεχνικό ρεύμα με σαφή καλλιτεχνικά χαρακτηριστικά. Ανθησε μια συγκεκριμένη περίοδο, κάτι άλλο ήρθε μετά, έτσι συμβαίνει πάντα, καθώς η τέχνη (μαζί της και το θέατρο) εξελίσσεται παράλληλα με την κοινωνία και τα ζητούμενα κάθε φορά. Τώρα έχει ξαναβγεί στο προσκήνιο αυτό το ζητούμενο. Επανήλθε ο ρεαλισμός ως ρεύμα, φυσικά όχι όπως ήταν παλαιότερα, αλλά με καινούργια χαρακτηριστικά και σκοπούς. Μπορεί να μη συμφωνείς με αυτό ή να μη σου αρέσει, αλλά δεν μπορείς να το καταργήσεις. Δεν «σκοτώνει» τίποτα το θέατρο… Όλα είναι «όπλα» και τρόποι να εκφράσεις πανανθρώπινες αξίες και καθημερινές καταστάσεις. Να ψυχαγωγήσεις με τρόπο «υψηλό».
Θοδωρής: Επανήλθε ο ρεαλισμός γιατί καταλάβαμε πολύ καλά (και φαίνεται και στο θεατρικό αυτό) τι (μας) έχει συμβεί: η φούσκα και η ψευδαίσθηση μιας ευμάρειας στη Μεταπολίτευση «έσκασαν» στα μούτρα μας. Από το «όλα είναι καλά», εν τέλει καταλάβαμε πως «τίποτα δεν είναι καλά» και θυμώσαμε. Ο θυμός αυτός συσσωρεύτηκε για χρόνια. Δεν είναι τυχαίο, λοιπόν, που γράφονται τέτοια κείμενα σήμερα. Το ξεκίνησε ο Οικονομίδης με το «Σπιρτόκουτο» πριν από 20 χρόνια και πλέον βγαίνει και νέα γραφή, όπως το «Τάο» του Γιώργου Καφετζόπουλου. Είναι εξαιρετικά σημαντικό να γράφεται νέο ελληνικό έργο.
● Λέει ο Θοδωρής ότι «έχουμε καταλάβει» την ψευδαίσθηση… Την έχουμε αλήθεια καταλάβει;
Δ.: Κι αν δεν την έχουμε καταλάβει, τη βιώνουμε. Το ψέμα τους το βιώνουμε. Την υποκρισία και τον εμπαιγμό τους τα βιώνουμε. Την ακρίβεια τη βιώνουμε. Μιλάω για τους κυβερνώντες, που δεν θέλουν να αφήσουν την εξουσία με τίποτα… Θυμάμαι πως ήμουν πιτσιρίκι κι άκουγα «αυτός είναι μάγκας», εννοώντας αυτόν που μπορούσε να ελιχθεί ανάμεσα σε φορείς της εξουσίας και να κερδίσει από αυτό.
● Αυτοί οι «μάγκες» που λες, αυτός ο υπόκοσμος που περιγράφει η παράσταση, έχει μετατοπιστεί από την κοινωνία ή το περιθώριο, έχει γίνει κυβέρνηση.
Θοδ.: Ζούμε εσκομπαρικό σκηνικό! Παλιά λέγαμε ότι «είμαστε Βαλκάνια», τώρα γίναμε Κολομβία! Αυτό έγινε ξεκάθαρο με την κυβέρνηση αυτή, τα τελευταία τέσσερα χρόνια. Βλέπουμε επιχειρηματίες ναρκέμπορους, βουλευτές κυβερνητικούς μπλεγμένους σε σκάνδαλα ολκής, να παίρνουν τα σπίτια του κόσμου και όλα αυτά να είναι σε μια διασύνδεση με τα κανάλια και πολλά άλλα μέσα ενημέρωσης: όλο αυτό το πράγμα είναι «Εσκομπάρ». Δεν είναι πια ο Έλληνας ο καταφερτζής, που θα κάνει λαμογιά για να ελιχθεί. Τώρα είναι πιο επικίνδυνα τα πράγματα και πολύ πιο σκοτεινά. Είχαμε τον Ψωμιάδη πάνω στη Θεσσαλονίκη, που ήταν η καρικατούρα του λαμόγιου, και τώρα έχουμε τον Μπέο στον Βόλο: αυτό είναι ένα παράδειγμα όσων λέω. Αυτές οι δύο περσόνες αποκαλύπτουν το πώς άλλαξαν τα πράγματα στην Ελλάδα, το πόσο πιο σκοτεινά έχουν γίνει.
● Κι αν βάλουμε πιο πολύ «κοστούμι»; Αν πάμε και σε επίπεδο κυβέρνησης;
Θοδ.: Εκεί πια μιλάμε για την απόλυτη φαρσοκωμωδία. Οι άνθρωποι είναι επικίνδυνοι. Μόνο τις παρακολουθήσεις να πιάσεις… Αν το έκανε κάποιος θεατρικό, θα τον έλεγαν υπερβολικό. Εδώ βγήκε ότι παρακολουθούσε ακόμα και την αδερφή του ο Μητσοτάκης! Ποιοι Βοργίες; Τους έχουν ξεπεράσει!
● Με τα παιδιά τι γίνεται; Με τους γονείς; Εδώ που είμαστε, στη σχολή σας, απέναντι είναι ένα κλαμπ κατάμαυρο. Και μου λέτε πως κάθε Παρασκευή κάνουν πάρτι σχολεία εδώ.
Δ.: Βλέπεις τα κοριτσάκια, που θυμίζουν μια πολύ παλιά Ελλάδα, μια Ελλαδίτσα, και πραγματικά αναρωτιέσαι: Πώς θα πιστέψει αυτό το κορίτσι στην αξία του; Πώς θα πιστέψει στον εαυτό του; Πώς θα πατήσουν γερά στα πόδια τους αυτά τα παιδιά;
Θοδ.: Στο έργο ακούγεται μια ατάκα: «αναρχοβιόλες φεμινίστριες». Ε, αυτό νομίζω ότι φοβούνται και τρέμουν μήπως γίνουν τα κορίτσια τους. Είμαστε κι εμείς γονείς. Αυτό που βλέπω εγώ είναι πως μεγαλώνουν τα κορίτσια τους με το πρότυπο μιας γυναίκας θελκτικής, για να βρει έτσι έναν άνδρα να παντρευτεί. Από τη μια είναι αυτός ο παμπάλαιος συντηρητισμός και από την άλλη τα παιδιά, εξαιτίας του διαδικτύου και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, μπορούν να ξεφύγουν τελείως, δημιουργώντας τρομερές φαντασιώσεις για τον εαυτό τους. Αυτό το κράμα δημιουργεί ένα πρότυπο γυναίκα και άντρα που είναι τρομακτικό.
Δ.: Βέβαια, δεν είναι μόνο έτσι. Ας πούμε τις Παρασκευές που έχω τα εφηβάκια εδώ στο εργαστήρι και κάνουν θεατρικό αυτοσχεδιασμό, ακριβώς απέναντι υπάρχουν και οι συνομήλικοί τους που προαναφέραμε. Και βλέπεις τα παιδιά εδώ να είναι τόσο όμορφα. Δεν το λέω μιλώντας για την εμφάνιση: βλέπω ομορφιά στα μάτια τους, το πώς παίζουν, πώς αυτοσχεδιάζουν και πόσο το χαίρονται όλο αυτό. Τους ομορφαίνει δηλαδή… Από την άλλη, όλα στη ζωή είναι. Και το εδώ και το απέναντι. Το θέμα είναι να μην είσαι μόνο από τη μία μπάντα. Ή, αν είσαι, ας είσαι από αυτή που σε ομορφαίνει και σε απελευθερώνει. Οχι από αυτή που σου δίνει μια ψευδαίσθηση ελευθερίας, ενώ ταυτόχρονα σε κλείνει στα πιο στερεοτυπικά καλούπια. Δεν είναι κακό να παίρνεις θέση απέναντι στο mainstream (ό,τι κι αν σημαίνει αυτό). Και υπάρχουν παιδιά που παίρνουν θέση.
● Η παράσταση πάντως έχει να κάνει με μια ιστορία βίαιης ενηλικίωσης, που στο φινάλε ο πατέρας πεθαίνει (δε θα πω πώς). Αυτός ο «θάνατος του πατέρα» είναι σημαντικό να συμβεί; Μήπως είναι καιρός να κόψουμε τον λώρο με τις εξουσιαστικές δομές;
Δ.: Στο θέατρο τίποτα δεν συμβαίνει κατά λάθος. Ούτε στη ζωή ισχύει η τυχαιότητα. Ο «πατέρας» συμβολίζει τις εξουσιαστικές δομές που μας έχουν συν-δημιουργήσει, μας έχουν και αυτές κάνει αυτό που είμαστε. Και στον δικό μας χώρο, τον καλλιτεχνικό, το βιώσαμε και το βιώνουμε στο πετσί μας: αρχικά με όσους πίστευαν ότι είχαν απεριόριστη εξουσία και κακοποιούσαν με κάθε τρόπο στο όνομα της «Τέχνης» και τώρα με τα όσα κάνει η κυβέρνηση απέναντι στον πολιτισμό.
Θοδ.: Όλα έχουν αλλάξει όμως. Δεν ξέρω αν ο «πατέρας» έχει πεθάνει, αλλά όλα έχουν αλλάξει: από το ίδιο το Σωματείο Ελλήνων Ηθοποιών μέχρι τις πρόβες! Το σημαντικότερο όλων είναι πως αρχίζει να αποποινικοποιείται ο συνδικαλισμός. Τα νέα παιδιά δε φοβούνται πια! Το να ανήκεις σε έναν σύλλογο ή σωματείο, το να διεκδικείς συλλογικά τα δικαιώματά σου και τις αρχές σου είχε σχεδόν ποινικοποιηθεί τα προηγούμενα χρόνια. Το βλέπουμε κι εμείς κάθε μέρα που είμαστε κοντά στα παιδιά και στις απεργίες: αυτό που λέμε «star system» των ηθοποιών νιώθει άβολα απέναντι σε όλο αυτό που γίνεται. Αρχίζει και ξεβολεύεται. Βλέπει πως πίσω του έρχεται ένα «ποτάμι» και νιώθει πως θα το πνίξει. Οπότε για να σωθεί ο ίδιος (όποιος/α ανήκει σε αυτό το σύστημα), καταλαβαίνει πως κάπως πρέπει να συμμετέχει σε όλο αυτό. Κάποιοι δηλαδή «εξαναγκάζονται» κάπως να συνυπάρξουν στον δρόμο με όσους πραγματικά αγωνίζονται, ώστε να συνεχίσουν να υπάρχουν και μετά. Πάντως, είναι ενθαρρυντικό.
Δ.: Ταυτόχρονα, επιτέλους καταλάβαμε και τι σημαίνει «υπάρχω» ως ηθοποιός. Εως τώρα, όλη μας η αγωνία πήγαινε στο αν θα βρούμε δουλειά. Τώρα, με τα νέα παιδιά μπροστά, πήραμε κι εμείς οι επαγγελματίες χρόνο κι απόσταση από τις δικές μας καθημερινές αγωνίες και είδαμε τι πραγματικά σημαίνει να είσαι καλλιτέχνης. Η δουλειά αυτή είναι υπαρξιακή: πρέπει να υπάρχεις ουσιαστικά, όχι μόνο σε ένα δαιδαλώδες σκηνικό επιβίωσης – που είναι συγκροτημένο θεσμικά ως τέτοιο, ακριβώς για να μην έχεις χρόνο να σκεφτείς όλα αυτά!
● Εσείς γιατί πιστεύετε πως η κυβέρνηση τα κάνει όλα αυτά;
Θοδ.: Καταρχάς, είναι παντελώς άσχετοι και πλήρως αναρμόδιοι! Όχι σχεδιασμός δεν υπάρχει, όχι πραγματική θέληση για συζήτηση, αλλά ούτε καν γνώση του αντικειμένου. Τον Μητσοτάκη τον νοιάζει μόνο να μη φανεί λάθος! Μόνο η εικόνα του τον ενδιαφέρει. Όταν αυτό πάει χέρι χέρι με την άγνοια, τότε το μίγμα είναι πολύ επικίνδυνο. Βγήκε ο Βορίδης και είπε «500 κλάδους θα τους υποβαθμίζω!». Έτσι! Δίχως να μιλήσει με τα σωματεία, χωρίς να ρωτήσει κανέναν. Τώρα θέλουν να κάνουν επιτροπές και μιλάνε μαζί μας – τώρα! Προσωπικά, δεν περιμένω τίποτα από έναν άνθρωπο που έβαλε τον Λιγνάδη στη θέση του καλλιτεχνικού διευθυντή του Εθνικού Θεάτρου. Τι να περιμένεις από έναν τέτοιο άνθρωπο; Ή από μια υπουργό που λέει πως «με εξαπάτησε με την υποκριτική του τέχνη»;
Δ.: Αυτό που είπε η Μενδώνη είναι πολύ πιο βαθύ απ’ όσο νομίζουμε. Γιατί είπε αυτό που πιστεύει: ότι η υποκριτική τέχνη είναι συνώνυμη της κοροϊδίας. Αυτό μας είπε ουσιαστικά και βλέπουμε τώρα τα αποτελέσματα… Αυτό που προσπαθεί να κάνει σήμερα το σύστημα, δεν είναι τίποτε άλλο από μια βίαιη μετατόπιση του ανθρώπου από το κέντρο. Λες και δεν είναι ο άνθρωπος το κέντρο, αλλά είναι τα συστήματα, οι στατιστικές, τα νούμερα και οι αγορές. Μέσα σ’ αυτά, η ανθρώπινη ψυχολογία παίζει ελάχιστο ρόλο. Πόσο μάλλον το ανθρώπινο σώμα: με τους ιδρώτες του, τα πάθη, τα παράλογά του… Δες το εκπαιδευτικό σύστημα: εκτοπίζονται όλες οι ανθρωπιστικές επιστήμες! Δες τι γίνεται στην τέχνη – αυτό που είναι πραγματικά γραμμένο πάνω στο σώμα του ανθρώπου και στις βιολογικές του ανάγκες από τη γέννησή του, από τις σπηλιές ήδη, εκτοπίζεται! Υποβαθμίζεται! Και τι μένει; Μόνο ό,τι μπορεί να κινήσει το σύστημα. Για μένα αυτό είναι μια τεράστια παγίδα. Αλλά από εκεί θα τη «φάμε» κιόλας: από τον απρόβλεπτο ανθρώπινο παράγοντα. Γιατί όσο κι αν νομίζεις πως το συναίσθημα, το παράλογο, η παρόρμηση, οι ορμόνες δεν παίζουν κυρίαρχο ρόλο, το μόνο που θα καταφέρεις είναι να ντροπιαστείς, καθώς απατάσαι οικτρά, φίλε μου. Από όλα τα παραπάνω είναι φτιαγμένος ο κόσμος μας και όχι από τα συστήματα και τις αγορές τους. Και τι είναι όλα τα παραπάνω; Πολιτισμός – έτσι λέγεται. Ανθρώπινος πολιτισμός.
● Οπότε;
Θοδ.: Τους κοινωνικούς αυτοματισμούς κανείς δεν μπορεί να τους προβλέψει. Απολύτως κανείς. Δεν ξέρω πού θα βγάλει αυτός ο αγώνας μας τους τελευταίους μήνες, αλλά αυτό που κατάλαβα είναι πως όταν νιώσαμε οι καλλιτέχνες πως γίνεται κάτι πραγματικά σημαντικό, συσπειρωθήκαμε. Και όχι μόνο οι καλλιτέχνες, αλλά και άλλα σωματεία γύρω από τον πολιτισμό. Πρόκειται για ένα πραγματικά τρομερό και μείζον πολιτικό γεγονός. Ξαναλέω: πολιτικό.
Δ.: Δεν αγωνιζόμαστε μόνο για τα εργασιακά δικαιώματα. Τα παιδιά αυτά, που είναι κάθε μέρα σε καταλήψεις με δρώμενα, δίνουν παράδειγμα! Από την άλλη, είναι και οι επαγγελματίες: Πώς θα κάνουμε θέατρο; Με τις επιχορηγήσεις; Ξέρεις τι σου λέει ουσιαστικά το ΥΠΠΟΑ με τα ψίχουλα που σου δίνει και φτύνεις αίμα για να τα πάρεις; Πάρε τώρα αυτά, παίξε λίγο, κάνε μια παραστασούλα για έναν μήνα και τέλος. Κακοπληρωμένοι οι περισσότεροι (αν πληρωθούμε κιόλας).
Βέβαια, για απόφοιτοι Λυκείου καλά είναι… (γελάμε)
Πηγή: www.efsyn.gr
Τα άρθρα που δημοσιεύουμε δεν απηχούν αναγκαστικά τις απόψεις μας και δεν δεσμεύουν παρά τους συγγραφείς τους. Η δημοσίευσή τους έχει να κάνει όχι με το αν συμφωνούμε με τις θέσεις που υιοθετούν, αλλά με το αν τα κρίνουμε ενδιαφέροντα για τους αναγνώστες μας.
