Ο υποψήφιος για τη δημαρχία της Νέας Υόρκης έχει γίνει το πολιτικό όχημα μιας γενιάς που προδόθηκε από την απληστία, την ανισότητα και την κατάληψη της ελίτ.
Η άνοδός του σηματοδοτεί ότι η κατάρρευση της μεσαίας τάξης και η εξάντληση του νεοφιλελεύθερου καπιταλισμού έχουν επιτέλους βρει μια φωνή — και ένα όνομα.
Από τον Νίκο Σταματάκη
Όταν οι αγορές στοιχημάτων κινούνται ως μία, δεν προβλέπουν απλή νίκη – καταγράφουν μια κοινωνική μετατόπιση. Στην περίπτωση του Zohran Mamdani, η άνοδος είναι αδιαμφισβήτητη: τα χρήματα τώρα λένε ότι η κούρσα τελείωσε. Ωστόσο, η πραγματική ιστορία δεν έχει να κάνει με τις αποδόσεις ή τις δημοσκοπήσεις. Αφορά το γιατί τόσοι πολλοί Νεοϋορκέζοι – από ενοικιαστές στο Κουίνς μέχρι επαγγελματίες στο Μπρούκλιν – έχουν αποφασίσει ότι ο Mamdani μιλάει εκ μέρους τους. Αυτό που μετρούν οι αγορές δεν είναι η ορμή, αλλά η αναμέτρηση. Ο Mamdani έχει γίνει το επίκεντρο μιας εξέγερσης ενάντια σε μια οικονομική τάξη που έχει απογυμνώσει τους πολίτες τόσο από τον πλούτο όσο και από την αξιοπρέπεια.
Από το μεταπολεμικό θαύμα της μεσαίας τάξης στην εποχή της απληστίας
Οι μεταπολεμικές δεκαετίες σφυρηλάτησαν έναν μεγάλο συμβιβασμό μεταξύ κεφαλαίου και δημοκρατίας.
Στοιχειωμένες από το φάσμα του κομμουνισμού, οι δυτικές ελίτ αποδέχτηκαν όρια κέρδους και επέκτειναν το κράτος πρόνοιας. Με έναν μόνο μισθό μπορούσε να αγοράσει ένα σπίτι, να μεγαλώσει μια οικογένεια και να υποστηρίξει την ίδια την ιδέα της ιθαγένειας. Στην Ευρώπη, η υγειονομική περίθαλψη και η πανεπιστημιακή εκπαίδευση εξακολουθούν να είναι σε μεγάλο βαθμό δωρεάν σήμερα. Αυτή η ασφάλεια της μεσαίας τάξης δεν ήταν γενναιοδωρία – ήταν αυτοσυντήρηση.
Αλλά με την κατάρρευση του κομμουνισμού το 1990, τα ιδεολογικά κιγκλιδώματα εξαφανίστηκαν. Ο καπιταλισμός, χωρίς αμφισβήτηση και χωρίς ντροπή, επέστρεψε στο παλαιότερο ελάττωμά του: την απληστία. Ο βιομηχανικός καπιταλισμός έδωσε τη θέση του στον χρηματοπιστωτικό καπιταλισμό, όπου το ίδιο το χρήμα έγινε η πρώτη ύλη του κέρδους. Οι χρηματοπιστωτικές εταιρείες δανείζονται σήμερα με σχεδόν μηδενικά επιτόκια για να αγοράσουν σπίτια και γη, ενώ οι πολίτες πληρώνουν περισσότερο από επτά τοις εκατό για στεγαστικά δάνεια. Το αποτέλεσμα: η επιστροφή της ιεραρχίας, του χρέους και της εξάρτησης – η κοινωνική αρχιτεκτονική της φεουδαρχίας ντυμένη στη γλώσσα της ελεύθερης αγοράς.
Η επαναφεουδαλοποίηση της καθημερινής ζωής
Οι σύγχρονοι βαρόνοι φορούν κοστούμια, όχι στέμματα, αλλά η κυριαρχία τους δεν είναι λιγότερο πραγματική.
Οι διαχειριστές περιουσιακών στοιχείων, τα hedge funds και οι εταιρείες ιδιωτικών κεφαλαίων έχουν γίνει οι ιδιοκτήτες ακινήτων της δημοκρατίας. Κατέχουν τα σπίτια που νοικιάζουν οι άνθρωποι, τα νοσοκομεία που επισκέπτονται και το χρέος που καθορίζει τη ζωή τους. Η μεσαία τάξη, που κάποτε ήταν η ραχοκοκαλιά της δημοκρατίας, συρρικνώνεται στη μνήμη. Αυτό δεν είναι ανισότητα – είναι στέρηση περιουσίας. Η εργαζόμενη πλειοψηφία έχει μετατραπεί από ενδιαφερόμενους σε ενοικιαστές ενός συστήματος σχεδιασμένου για το ένα τοις εκατό.
Η ρητορική του Μαμντάνι διαπερνά αυτή την πραγματικότητα με σαφήνεια. Δεν κάνει εκστρατεία απλώς κατά της αδικίας. Κατονομάζει την αρχιτεκτονική της. Απευθύνεται σε μια γενιά που αισθάνεται ότι έχει εκδιωχθεί τόσο από την ευημερία όσο και από την εξουσία.
Το Πολιτικό Σύστημα ως Κλειστό Κύκλωμα
Σε έναν τέτοιο κόσμο, η ίδια η πολιτική αρχίζει να χάνει τη νομιμότητά της. Πολλοί Αμερικανοί, ειδικά οι νεότεροι, θεωρούν την κυβέρνησή τους ως έναν κλειστό βρόχο – ένα σύστημα που ακούει μόνο το χρήμα. Η εκστρατεία του Μαμντάνι αξιοποιεί αυτή την κόπωση. Η κριτική του δεν είναι αφηρημένος λαϊκισμός, αλλά μια ακριβής διάγνωση: η δημοκρατία έχει αιχμαλωτιστεί από τον πλούτο.
Πλαισιώνει το μήνυμά του ως ανάκτηση της κυριαρχίας – μια προσπάθεια να αποκατασταθεί η ιδέα ότι η πολιτική πρέπει να υπηρετεί τους πολίτες, όχι το κεφάλαιο. Η ευθύτητά του σχετικά με τους εταιρικούς ιδιοκτήτες, την κερδοσκοπική χρηματοδότηση και τη διαφθορά των πλουσίων λόμπι μοιάζει λιγότερο ριζοσπαστική παρά επανορθωτική, μια υπενθύμιση για το τι υποτίθεται ότι είναι η δημοκρατία.
Αντισιωνισμός: Η συζήτηση που άλλαξε τα πάντα
Η καθοριστική στιγμή της προεκλογικής εκστρατείας έφτασε στις αρχές Ιουνίου, όταν η ερμηνεία του Μαμντάνι στο ντιμπέιτ ηλεκτρίσε την πόλη. Διατύπωσε την αντισιωνιστική του θέση — αντίθεση στην πολιτική ιδεολογία της επιρροής του Σιωνισμού στην εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ, όχι αντίθεση στο Ισραήλ ή στην εβραϊκή ταυτότητα — με ασυνήθιστη ηθική σαφήνεια. Διαχωρίζοντας την κριτική ενός κράτους από την προκατάληψη εναντίον ενός λαού, ο Μαμντάνι έσπασε ένα πολιτικό ταμπού και προκάλεσε έναν ειλικρινή διάλογο.
Αυτή η διάκριση είχε ευρεία απήχηση, ακόμη και μεταξύ τμημάτων της εβραϊκής κοινότητας της Νέας Υόρκης, συμπεριλαμβανομένων των χασιδικών ψηφοφόρων, οι οποίοι τον είδαν ως άνθρωπο αρχών και όχι ως οπορτουνιστή. Η συζήτηση τον επαναπροσδιόρισε εν μία νυκτί — από ακτιβιστή σε πολιτικό — και η συντριπτική νίκη του στις προκριματικές εκλογές των Δημοκρατικών τον Ιούνιο επιβεβαίωσε ότι μια νέα πολιτική γλώσσα είχε βρει το κοινό της.
Ο οικονομικός σεισμός κάτω από την εκστρατεία
Η άνοδος του Mamdani θα ήταν αδύνατη χωρίς την υποκείμενη απελπισία των απλών πολιτών.
Οι δυνάμεις πίσω από την επιτυχία του είναι δημογραφικές και οικονομικές: εργαζόμενες οικογένειες που έχουν χάσει την στέγασή τους, νέοι ενήλικες παγιδευμένοι από χρέη και πληθωρισμό, και ένα διάχυτο αίσθημα ότι η τάξη των επενδυτών έχει ανακτήσει το αμερικανικό όνειρο. Γιατί οποιαδήποτε κυβέρνηση – ειδικά η κυβέρνηση Trump – επιτρέπει στις BlackRock, Vanguard και άλλες χρηματοπιστωτικές εταιρείες και hedge funds να «επενδύουν» σε μονοκατοικίες; Δανείζονται με 0%, ενώ οι νεότεροι πολίτες μας δανείζονται με πάνω από 7% για να πάρουν στεγαστικό δάνειο και να ξεκινήσουν μια οικογένεια… Δημιουργούν μια «φούσκα» στην αγορά ακινήτων μας την ίδια στιγμή που τιμολογούν τους απλούς πολίτες και ιδιαίτερα τη νεότερη γενιά εκτός αγοράς…
Η εκστρατεία του Μαμντάνι μετατρέπει αυτή την απελπισία σε συνοχή — ένα κάλεσμα για την ανάκτηση της δημοκρατίας από την πλουτοκρατία, της στέγασης από την κερδοσκοπία και της ιθαγένειας από την υποτέλεια. Αυτό που η Γουόλ Στριτ βλέπει ως λαϊκιστική αστάθεια, ο λαός αναγνωρίζει ως ηθική σαφήνεια. Οι αγορές στοιχημάτων απλώς μεταφράζουν την ίδια συνειδητοποίηση σε αριθμούς: η πόλη της πρωτεύουσας στρέφεται εναντίον του ίδιου του κεφαλαίου. Και οι ψηφοφόροι πιθανότατα θα το αποδείξουν…
Προς μια Νέα Ισορροπία
Σε περίπτωση που κερδίσει ο Μαμντάνι, η νίκη του θα σηματοδοτήσει κάτι περισσότερο από ένα γενεαλογικό ή ιδεολογικό ορόσημο. Θα σηματοδοτήσει ότι η εποχή του πολιτικού εφησυχασμού – η ιδέα ότι ο καπιταλισμός μπορεί να είναι ταυτόχρονα αδίστακτος και δίκαιος – έχει τελειώσει. Η προεκλογική του εκστρατεία υποδηλώνει ότι η επερχόμενη πολιτική αναδιάρθρωση δεν θα επικεντρώνεται πλέον σε κομματικές ταμπέλες αλλά σε ένα απλό ηθικό ερώτημα: ποιος κατέχει το μέλλον, οι λίγοι ή οι πολλοί;
Η άνοδος του Μαμντανί δεν είναι ένα ατύχημα χαρισματικότητας, αλλά ένα σύμπτωμα της ιστορίας. Η εξέγερση ενάντια στη νέα φεουδαρχική τάξη έχει ξεκινήσει και στην πόλη που κάποτε ενσάρκωσε τον σύγχρονο καπιταλισμό, ο πρώτος δήμαρχός της μπορεί σύντομα να είναι ο πιο εύγλωττος διαφωνών της.
Πηγή: www.helleniscope.com
Τα άρθρα που δημοσιεύουμε δεν απηχούν αναγκαστικά τις απόψεις μας και δεν δεσμεύουν παρά τους συγγραφείς τους. Η δημοσίευσή τους έχει να κάνει όχι με το αν συμφωνούμε με τις θέσεις που υιοθετούν, αλλά με το αν τα κρίνουμε ενδιαφέροντα για τους αναγνώστες μας.
