Για πρώτη φορά, μια ευρωπαϊκή συμμαχία δικηγόρων, δικαστών, καθηγητών και ειδικών σε ζητήματα διεθνούς δικαίου προσφεύγει στο Δικαστήριο της ΕΕ, κατηγορώντας την Κομισιόν και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ότι παρέλειψαν να λάβουν μέτρα σε βάρος του Ισραήλ για τα εγκλήματα πολέμου στη Γάζα. Στο αποδεικτικό υλικό περιλαμβάνεται το ρεπορτάζ του Reporters United και του Investigate Europe, το οποίο αποκάλυψε πώς η ΕΕ χρηματοδοτεί τη μεγαλύτερη κρατική οπλοβιομηχανία του Ισραήλ με εγγυητή την κυβέρνηση Μητσοτάκη.
15 Ιουλίου 2025
Το παρόν άρθρο αποτελεί διεθνή συνδημοσίευση του Reporters United με τα μέσα ενημέρωσης EU Observer (Βέλγιο), Il Fatto Quotidiano (Ιταλία), Público (Ισπανία).
Την προσεχή Πέμπτη 17 Ιουλίου, δικηγόροι από την Ένωση Νομικών για τον Σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου (JURDI Association) θα καταθέσουν στο Δικαστήριο της ΕΕ (ΔΕΕ, με έδρα το Λουξεμβούργο) «προσφυγή για παράλειψη» κατά της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου λόγω της μη υιοθέτησης μέτρων για την αντιμετώπιση των εγκλημάτων πολέμου που έχει διαπράξει η κυβέρνηση Νετανιάχου στη Γάζα.
Πρόκειται για ιστορικής σημασίας νομική ενέργεια, μιας που ποτέ άλλοτε δύο ανώτατοι ενωσιακοί θεσμοί δεν έχουν βρεθεί ενώπιον της ευρωπαϊκής δικαιοσύνης για παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου.
Η 80σέλιδη προσφυγή της JURDI βασίζεται στο άρθρο 265 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ), η οποία αποσκοπεί στη δικαστική λογοδοσία των ενωσιακών θεσμών για παραλείψεις τους που παραβιάζουν την ενωσιακή νομοθεσία.
«Εάν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ή η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, παραβιάζοντας τις συνθήκες, παραλείψουν να αποφασίσουν, τα κράτη μέλη και τα υπόλοιπα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) μπορούν να ασκήσουν προσφυγή ενώπιον του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης για να διαπιστωθεί η παράβαση», προβλέπει μεταξύ άλλων το άρθρο 265 της ΣΛΕΕ.
Στις 12 Μαΐου οι δικηγόροι της JURDI απέστειλαν σε Κομισιόν και Ευρωπαϊκό Συμβούλιο επιστολή, ζητώντας από τους δύο θεσμούς να άρουν την παράλειψή τους και να λάβουν μέτρα με σκοπό τη συμμόρφωση με την ενωσιακή νομοθεσία. Ωστόσο, καθώς η δίμηνη προθεσμία που προβλέπεται από το δίκαιο της ΕΕ πέρασε άπραγη, η JURDI θα προσφύγει τώρα στο ΔΕΕ.
Η προσφυγή, σύμφωνα με το κείμενό της -το Reporters United είναι ένα από τα τέσσερα ευρωπαϊκά ΜΜΕ που απέκτησαν πρόσβαση σ’ αυτό, μαζί με EU Observer (Βέλγιο), Il Fatto Quotidiano (Ιταλία), Público (Ισπανία)- κατατίθεται «λόγω της αποτυχίας»:
- «να ανασταλεί επί διάστημα 21 μηνών (από τον Οκτώβριο του 2023) η Συμφωνία Σύνδεσης ΕΕ – Ισραήλ»,
- «να προταθούν κυρώσεις ή οικονομικοί περιορισμοί κατά της κυβέρνησης Νετανιάχου»,
- «να υιοθετηθεί δημόσια θέση για τους κινδύνους γενοκτονίας και τα τεκμηριωμένα εγκλήματα».
Συρία, Λευκορωσία, Μιανμάρ, Ρωσία, αλλά όχι Ισραήλ!
«Παράλληλα με τα 18 πακέτα κυρώσεων κατά της Ρωσίας, τα οποία προτάθηκαν από την Κομισιόν και εγκρίθηκαν (πλην του 18ου) από το Συμβούλιο, υφίστανται πλέον δύο μέτρα και δύο σταθμά ως προς το Ισραήλ, κάτι που δεν μπορεί πλέον να γίνεται ανεκτό», δήλωσε στο Investigate Europe και το Reporters United ο Αλφόνσο Ντοραντό, Γάλλος ποινικολόγος, σύμβουλος του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου και ένας εκ των συντακτ(ρι)ών της προσφυγής.
Οι Συνθήκες της ΕΕ κατοχυρώνουν τον σεβασμό του διεθνούς δικαίου, της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και των θεμελιωδών δικαιωμάτων, παρέχοντας τη δυνατότητα επιβολής κυρώσεων στην περίπτωση που μια τρίτη χώρα δεν συμμορφώνεται με τις ενωσιακές αρχές. Αυτό έχει συμβεί με τη Συρία, τη Λευκορωσία, τη Μιανμάρ και τη Ρωσία. Όχι όμως και με το Ισραήλ.
«Η ΕΕ εξακολουθεί να συνεργάζεται ενεργά με το Ισραήλ, αποφεύγοντας την εφαρμογή των δικών της μηχανισμών αιρεσιμότητας. Υφίστανται δύο μέτρα και δύο σταθμά ως προς το Ισραήλ, κάτι που δεν μπορεί πλέον να γίνεται ανεκτό».
Αλφόνσο Ντοραντό (σύμβουλος του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου και συντάκτης της προσφυγής)
Με φόντο τα εγκλήματα πολέμου της κυβέρνησης Νετανιάχου στη Γάζα, στις 20 Μαΐου 2025, 17 κράτη μέλη ζήτησαν να επανεξεταστεί η εμπορική Συμφωνία Σύνδεσης Ισραήλ – ΕΕ, το άρθρο 2 της οποίας προβλέπει ότι οι σχέσεις των συμβαλλομένων κρατών αναπτύσσονται στη βάση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των δημοκρατικών αρχών. Υπενθυμίζουμε πως η κυβέρνηση Μητσοτάκη τάχθηκε κατά της αναθεώρησης της Συμφωνίας Σύνδεσης Ισραήλ – ΕΕ και υπέρ της κυβέρνησης Νετανιάχου.
Παράλληλα με το αίτημα των 17 ευρωπαϊκών κυβερνήσεων, η διπλωματική υπηρεσία της Κομισιόν δημοσίευσε έκθεση για τις παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων από την κυβέρνηση του Ισραήλ σε βάρος των Παλαιστινίων τόσο στη Γάζα όσο και στα υπόλοιπα Κατεχόμενα Παλαιστινιακά Εδάφη. Τα εγκλήματα αφορούν ενέργειες ακόμα και σε βάρος νοσοκομείων.
Τι κι αν ήρθε όμως με καθυστέρηση 20 μηνών μετά την έναρξη των ισραηλινών επιχειρήσεων στη Γάζα, η έκθεση της Κομισιόν δεν παρήγαγε ώς σήμερα καμία συνέπεια σε βάρος της κυβέρνησης Νετανιάχου. Άλλωστε, τη μέρα της παρουσίασής της στους Ευρωπαίους υπουργούς Εξωτερικών (23 Ιουνίου) η επικεφαλής Εξωτερικών Υποθέσεων της ΕΕ Κάγια Κάλλας δεν πρότεινε κανένα μέτρο σε βάρος του Ισραήλ, επαναλαμβάνοντας μάλιστα ξανά και ξανά ότι «η Κομισιόν δεν επιθυμεί να τιμωρήσει την ισραηλινή κυβέρνηση», καθώς και ότι σκοπός της είναι να ανοίξει η πόρτα για έναν «διάλογο με στόχο την άρση του ανθρωπιστικού αδιεξόδου επί του πεδίου».
Τελικά, μόλις την περασμένη εβδομάδα εκπρόσωπος της Κάλλας ανακοίνωσε συμφωνία με τον ισραηλινό υπουργό Εξωτερικών Γκίντεον Σάαρ για την εισαγωγή τροφίμων και φαρμάκων στη Γάζα.
«Η εν λόγω συμφωνία είναι νομικά ανεπαρκής για να αποκαταστήσει ή να εξουδετερώσει την καταγγελλόμενη παράλειψη, δεν συνιστά διαρθρωτικό μέτρο, κύρωση ή ανταπόκριση στην υποχρέωση πρόληψης της γενοκτονίας. Αντιθέτως, επιβεβαιώνει τη συνεχιζόμενη αποτυχία, καθώς καταδεικνύει ότι η ΕΕ εξακολουθεί να συνεργάζεται ενεργά με το Ισραήλ, αποφεύγοντας την εφαρμογή των δικών της μηχανισμών αιρεσιμότητας», σχολίασε σχετικά ο κ. Ντοραντό.
Η αιρεσιμότητα στο πλαίσιο της ΕΕ αναφέρεται σε έναν μηχανισμό που συνδέει την εκταμίευση κονδυλίων της ΕΕ με την τήρηση του κράτους δικαίου και την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Οι νομικοί της JURDI ζητούν από το ΔΕΕ να προχωρήσει με επείγουσα διαδικασία προκειμένου η Επιτροπή και το Συμβούλιο να υποχρεωθούν να διακόψουν κάθε εμπορική και πολιτική σχέση με το Ισραήλ, καθώς και να εκδώσουν πολιτική δήλωση σχετικά με τον κίνδυνο γενοκτονίας στη Γάζα.
Παρότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο είναι ενωσιακός θεσμός, απαρτίζεται από τις κυβερνήσεις των κρατών μελών της ΕΕ και αυτό καθιστά περίπλοκη την πολιτική κατάσταση στο εσωτερικό του.
Πράγματι, η αναστολή της Συμφωνίας Σύνδεσης ΕΕ – Ισραήλ απαιτεί ομοφωνία όλων των κυβερνήσεων, η οποία προς ώρας είναι ανέφικτη λόγω της αντίστασης κρατών μελών -όπως της Γερμανίας, της Πολωνίας, της Ουγγαρίας και της Ιταλίας, αλλά και της Ελλάδας και της Κύπρου- έναντι οποιαδήποτε κύρωσης κατά του Ισραήλ. Τα ίδια κράτη αντιτάσσονται και σε τυχόν εμπορικές κυρώσεις, οι οποίες απαιτούν απλώς ειδική πλειοψηφία, με συνέπεια να μπλοκάρονται κι αυτές οι πρωτοβουλίες.
Διαβάστε τη συνέχεια στο www.reportersunited.gr
Τα άρθρα που δημοσιεύουμε δεν απηχούν αναγκαστικά τις απόψεις μας και δεν δεσμεύουν παρά τους συγγραφείς τους. Η δημοσίευσή τους έχει να κάνει όχι με το αν συμφωνούμε με τις θέσεις που υιοθετούν, αλλά με το αν τα κρίνουμε ενδιαφέροντα για τους αναγνώστες μας.
