Tag Archives: Σοσιαλισμός

Απίστευτο και όμως αληθινό: Οι Αμερικανοί φλερτάρουν με τον σοσιαλισμό!

Του Δημήτρη Κωνσταντακόπουλου
21
Αυγούστου 2018

Ο Σοσιαλισμός πέθανε, ζήτω ο Σοσιαλισμός!

Οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής αποτελούν, για περισσότερο από έναν αιώνα, το κέντρο και το σύμβολο του παγκόσμιου καπιταλιστικού συστήματος. Μετά μάλιστα την κατάρρευση – αυτοκτονία του σοβιετικού «Υπαρκτού Σοσιαλισμού», είναι η μόνη χώρα που εξάγει και επιβάλλει σε όλο τον πλανήτη πρότυπα τρόπου ζωής, οικονομικής και κοινωνικής οργάνωσης, του καταναλωτικού της πολιτισμού, αν τέλος πάντων θεωρηθεί αυτό που ζούμε πολιτισμός, χωρίς ουσιαστικά ανταγωνιστή, χωρίς αντίπαλο δέος. Continue reading Απίστευτο και όμως αληθινό: Οι Αμερικανοί φλερτάρουν με τον σοσιαλισμό!

Απο την κριση της ΕΕ και την ανοδο της Κινας στην απειλη του πυρηνικου πολεμου: Καπιταλισμος, Πολεμος, Ολοκληρωτισμος

Του Δημήτρη Κωνσταντακόπουλου

 

Aγαπητοί φίλοι,

Θέλω να ευχαριστήσω τους οργανωτές για την πρόσκλησή τους να συμμετάσχω σε αυτό το τόσο ενδιαφέρον και συναρπαστικό συνέδριο για τον Μαρξισμό, εδώ στο Πεκίνο, που συμπίπτει με τα 200 χρόνια από τη γέννηση ενός από τους φιλοσόφους που επηρέασαν όσο πολύ λίγοι ολόκληρο τον κόσμο μας, του Καρλ Μαρξ, του μεγαλύτερου ίσως μέχρι τώρα «απομυθοποιτητή» του ανθρώπινου κοινωνικού μας Είναι, αλλά και του φιλοσόφου που οι ιδέες του συνετέλεσαν αποφασιστικά σε αυτό που είναι η σημερινή Κίνα.

Αλλά θέλω επίσης να τους ευχαριστήσω  γιατί μου έδωσαν, ακόμα μια φορά, με την πρόσκλησή τους, τη δυνατότητα να επισκεφθώ αυτή τη χώρα, κοιτίδα ενός από τους αρχαιότερους και σημαντικότερους πολιτισμούς, όπως άλλωστε και η χώρα από την οποία ο ίδιος προέρχομαι.

Το να κατάγεσαι από μια τέτοια χώρα δεν πρέπει να θεωρείται ως κάποιας μορφής προνόμιο και για τους σημερινούς Ελληνες τουλάχιστο αυτό είναι δυστυχώς μάλλον βέβαιο. Πρέπει να θεωρείται μια προτροπή να καταλαβαίνει κανείς ότι δεν είμαστε ιδιοκτήτες, αλλά φορείς της Ζωής και του Πολιτισμού. Πρέπει να παραδώσουμε έναν κόσμο ει δυνατόν καλύτερο από αυτόν που παραλάβαμε, ή τουλάχιστον όχι χειρότερο. Και δεν υπάρχει ευγενέστερη φιλοδοξία από το να προσπαθεί κανείς να συμβάλλει σε μια τέτοια επιδίωξη.

Μιλώντας σήμερα για τη διεθνή κατάσταση θέλω να σας θυμίσω ότι η Κασσάνδρα δεν ήταν καθόλου αγαπητή, όχι όμως γιατί είχε άδικο σε αυτά πούλεγε, αλλά γιατί είχε δίκιο.

Γι’ αυτό θα μου επιτρέψετε να διαφωνήσω λίγο με το «φωτεινό μέλλον της ανθρωπότητας» που έχετε στο τίτλο της αποψινής συνεδρίασης.

Αντιλαμβάνομαι την αισιοδοξία κάποιου που ζει στην Κίνα το εκπληκτικό θαύμα της φανταστικής οικονομικής ανόδου της, πόσο θέλει να συνεχιστεί αυτή η άνοδος, χωρίς να παρεμβληθούν τυχόν εμπόδια σε αυτή.

Εντούτοις, αυτό που διακρίνουμε συνολικά για την ανθρωπότητα ως μια σοβαρή πιθανότητα σήμερα, δυστυχώς, δεν είναι τόσο ένα φωτεινό, όσο ένα σκοτεινό, ίσως και καθόλου μέλλον. Δεν είναι ασφαλώς αναπόφευκτο να πάμε εκεί, αλλά δεν είναι και αδύνατο.

 

Βαριά σύννεφα πάνω από τον κόσμο μας

Ο Μαρξ έλεγε ότι πέρασε ο καιρός που οι φιλόσοφοι ερμήνευαν τον κόσμο. ‘Ηρθε ο καιρός να τον αλλάξουμε. Αλλά για να τον αλλάξουμε πρέπει να τον αναλύσουμε και να τον καταλάβουμε.

Ενας Θεός ξέρει πόσες φορές φτάσαμε και πόσο κοντά φτάσαμε στον πυρηνικό πόλεμο τον περασμένο χρόνο. Και είμαστε ασφαλώς πολύ κοντά στο να τερματίσουμε μόνοι μας την ζωή στον πλανήτη. Εξακολουθούμε άλλωστε να βρισκόμαστε στο περιβάλλον της τρίτης τόσο βαθειάς δομικής κρίσης στην ιστορία του Καπιταλισμού, που άρχισε το 2008 και χωρίς να έχουμε αντιμετωπίσει κανένα από τα προβλήματα που έθεσε αυτή η κρίση.

Η οικονομική άνοδος της Κίνας, η στρατιωτική επανάκαμψη της Ρωσίας, η άνοδος του Παγκόσμιου Νότου, οι διάφορες αντιστάσεις που εκδηλώνονται εδώ και εκεί είναι ασφαλώς εξαιρετικά παρήγορες και ελπιδοφόρες. Δεν αλλάζουν ωστόσο την κυρίαρχη  εικόνα του κόσμου μας, και η εικόνα είναι αυτή μιας επιταχυνόμενης πορείας του παγκόσμιου καπιταλισμού προς τον Πόλεμο και τον Ολοκληρωτισμό, που ξέρουμε από την Ιστορία ότι είναι αναπόφευκτη, όσο δεν συναντά ικανές αντιστάσεις και μέσα και έξω από τα «φρούριά» του.

Το είδαμε στην Κορέα όλο τον περασμένο χρόνο και η απειλή ασφαλώς δεν είναι προς την Κορέα, αλλά προς την ίδια την Κίνα που απευθύνεται.

Το είδαμε στη Μέση Ανατολή, με έναν Ιμπεριαλισμό που έχει ξεφύγει από τον Ιμπεριαλισμό της Κατάκτησης και μεταβάλλεται σε Ιμπεριαλισμό της Καταστροφής και σε στρατηγική του Χάους, έχοντας γκρεμίσει τις μισές χώρες της περιοχής. ‘Όπως η απειλή στην Κορέα απευθύνεται εμμέσως πλην σαφώς προς την Κίνα, αλλά και τη Ρωσία ακόμα, έτσι και η απειλή κατά του Ιράν σήμερα, είναι, εμμέσως πλην σαφώς, μια απειλή προς τη Ρωσία και την Κίνα. Αυτές θέλουν να περικυκλώσουν, να εκβιάσουν, να διασπάσουν την μεταξύ τους συμμαχία, να προκαλέσουν και αλλαγή καθεστώτος αν μπορέσουν, να τις υποτάξουν και να τις διαλύσουν.

Γι’ αυτό ακριβώς το Χρήμα απαιτεί επίσης τόσο επίμονα, μέσω των Αμερικανών, να ενταχθείτε εσείς οι Κινέζοι στην χρηματοπιστωτική παγκοσμιοποίηση. Για να μπορέσει να ασκεί και στην Κίνα τις πιέσεις και τους εκβιασμούς που μπορεί να ασκεί στη Ρωσία, εξαιτίας των εξωφρενικών παραχωρήσεων που έκανε η ηγεσία αυτής της χώρας στους Δυτικούς την περίοδο 1989-96 και που είχαν σαν αποτέλεσμα να γνωρίσει την πιθανώς χειρότερη οικονομική, κοινωνική, δημογραφική και γεωπολιτική καταστροφή, σε όλη την παγκόσμια ιστορία της βιομηχανικής εποχής. Αλλά και να καταστήσει δυνατές τις καταστροφές και τις απειλές που είδαμε σε όλο τον κόσμο και, ιδίως, στη Μέση Ανατολή, μετά την κατάρρευση – αυτοκτονία της Σοβιετικής Ενωσης.

Το βλέπουμε επίσης στην ίδια τη Δύση με την άνοδο του Ολοκληρωτισμού του Χρήματος και τον νέο Ψυχρό Πόλεμο που εξαπέλυσε κατά της Ρωσίας.

 

Ο καπιταλισμός παράγει πόλεμο

Αυτό το σύστημα, ο Παγκόσμιος Καπιταλισμός και τα κέντρα του στη Δύση, δεν πρόκειται ασφαλώς να καθίσει ήσυχα και ειρηνικά, να παρακολουθεί την Κίνα να μεταβάλλεται στην πρώτη οικονομική δύναμη του πλανήτη και να τον εκτοπίζει από την κυρίαρχη θέση που έχει σήμερα, όπως δεν παρακολουθεί ήσυχα και την επανάκαμψη της Ρωσίας.

Δεν θα είμαστε Μαρξιστές, αν πιστεύαμε κάτι τέτοιο. Αλλά δεν χρειάζεται καν να είμαστε Μαρξιστές για να το αντιληφθούμε. Αρκεί να διαβάζουμε τις ειδήσεις στις εφημερίδες, να χρησιμοποιούμε το μυαλό μας και να θυμόμαστε, έστω και λίγο, την Ιστορία.

Θα χρησιμοποιήσει ασφαλώς όλα τα μέσα που διαθέτει για να ανακόψει αυτή την πορεία, περιλαμβανομένου του πολέμου, της απειλής του πολέμου, ακόμα και του πυρηνικού πολέμου. Αυτό είναι το νόημα όσων συμβαίνουν στην Κορέα, στη Μέση Ανατολή, στον Καύκασο και την Ουκρανία, με τον νέο Ψυχρό Πόλεμο που έχει αρχίσει. Πίσω από τα επιμέρους μέτωπα, ο στόχος διαγράφεται με σαφήνεια και δεν είναι άλλος από τη Μόσχα και από το Πεκίνο.

Το ξέρουμε άλλωστε από την ιστορία ότι δεν μπορεί παρά να γίνει έτσι. Ο ίδιος ο παγκόσμιος, δυτικός όμως καπιταλισμός είναι μακροχρόνια ασυμβίβαστος με την ύπαρξη όχι μόνο σοσιαλιστικών, αλλά ακόμα και οποιωνδήποτε στοιχειωδώς ανεξάρτητων οντοτήτων.

 

Σοσιαλισμός σε μια και μόνη χώρα

Η Σοβιετική‘Ενωση δοκίμασε, μεταξύ 1924 και 1941 να οικοδομήσει τον δικό της «σοσιαλισμό σε μια και μόνη χώρα», για να δει τον Ναζισμό να της επιτίθεται τον Ιούνιο του 1941. Αξίζει να διαβάσει κανείς τις σελίδες που αφιερώνει σε αυτή την επίθεση ο ίδιος ο στρατάρχης Ζούκωφ στα Απομνημονεύματά του, για να διαπιστώσει το σοκ της σοβιετικής ηγεσίας όταν πληροφορήθηκε ότι η Γερμανία επιτέθηκε στην ΕΣΣΔ.

Ο Ναζισμός όμως δεν πρέπει να θεωρηθεί ως μία γερμανική ιδιομορφία, μια εξτρεμιστική εκδήλωση του γερμανικού εθνικισμού, ούτε ο πόλεμος κατά της Ρωσίας που εξαπέλυσε, ένα «λάθος» του Χίτλερ. Ο Ναζισμός, όπως και ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος που τον προκάλεσε, είναι νόμιμα τέκνα του Δυτικού Καπιταλισμού και δεν υπήρξε παρά η «πρωτοπορία», η πιο αποφασιστική και η πιο ριζοσπαστική πτέρυγα του Δυτικού Καπιταλισμού, που από την αρχή το πρόγραμμά του ήταν η επίθεση κατά των Εργατών στην Ευρώπη και η επέκταση στην Ανατολή, το γερμανικό Drang Nach Osten. Γι’ αυτό ο Χίτλερ έγινε ανεκτός από μεγάλο μέρος των γερμανικών, αλλά και των δυτικών ιθυνουσών τάξεων. Γι’ αυτό και οι ΗΠΑ προσέφεραν ουσιαστική βοήθεια στην ΕΣΣΔ μόνο όταν έγινε σαφές ότι θα νικήσει τους Γερμανούς, μετά δηλαδή τη μάχη του Στάλινγκραντ, γι’ αυτό έκαναν απόβαση στην Ευρώπη μόνο όταν ήταν απαραίτητη για να μην περάσει ολόκληρη στον έλεγχο του Κόκκινου Στρατού και γι’ αυτό έπαιξαν μέχρι το 1945 με την ιδέα ακόμα και μιας αλλαγής συμμαχιών και ενός Τρίτου Παγκοσμίου Πολέμου εναντίον της ΕΣΣΔ.

Τηρουμένων ασφαλώς πολλών αναλογιών και σε μια πολύ διαφορετική κατάσταση, οι Νεοσυντηρητικοί αντιπροσωπεύουν σήμερα για τον Παγκόσμιο, Δυτικό Καπιταλισμό, ότι αντιπροσώπευσε στη εποχή του ο Γερμανικός Εθνικο-Σοσιαλισμός: την αποφασιστική, ριζοσπαστική, πολεμοχαρή πτέρυγα, την «πρωτοπορία» του κυρίαρχου διεθνούς συστήματος.

Μας ανακοίνωσαν εξάλλου τις επιδιώξεις τους, εμείς δεν θέλουμε να τις πιστέψουμε, προτιμάμε συχνά να προσαρμόζουμε τις αναλύσεις μας στις επιθυμίες μας. Για χρεωκοπία του Ανθρωπισμού μίλησε ο Γινόν από το 1980. Τον Πόλεμο θεωρεί ως φυσική κατάσταση του Ανθρώπου ο Χάντινγκτον. Για «νέο Αμερικανικό Αιώνα» αγωνίζονται οι Νεοσυντηρητικοί από τη δεκαετία του 1990, αν και θάταν ακριβέστερο να τον πουν «του Χρήματος».

 

Μια παγκόσμια Αντεπανάσταση

Η διεθνώς κυρίαρχη τάση παραμένει μια γιγαντιαία παγκόσμια Αντεπανάσταση, η προσπάθεια δηλαδή των δυτικών αρχουσών τάξεων να πάρουν πίσω ότι αναγκάστηκαν να δώσουν στους ανθρώπους, στις λαϊκές τάξεις και στα φτωχά έθνη του Πλανήτη τους τελευταίους αιώνες.

Αρχισε με τον Νεοφιλευθερισμό, αλλά εκδηλώθηκε με πρωτοφανή δύναμη στην ΕΣΣΔ, κατεδαφίζοντας ότι είχε απομείνει από τα επιτεύγματα της Οκτωβριανής Επανάστασης.

Συνεχίστηκε στις πρώην αποικίες με την κατεδάφιση των καθεστώτων και συχνά των χωρών που κέρδισαν την ανεξαρτησία τους μετά τον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο, ιδίως αυτών που δημιούργησε ο αντιαποικιακός, αντιιμπεριαλιστικός εθνικισμός των Αράβων.

Φτάνει τώρα στο ίδιο το κέντρο του συστήματος, όπου ο Καπιταλισμός της εποχής μας μετατρέπεται σε Ολοκληρωτισμό, το Κεφάλαιο σε Παγκόσμια Αυτοκρατορία, από την άποψη τόσο της οικονομικής, όσο και της πολιτικής του λειτουργίας και όπου αναδύεται η σκιά μιας αόρατης, αλλά περισσότερο από υπαρκτής Υπερδύναμης, της Αυτοκρατορίας του Χρήματος, με το χρηματιστικό κεφάλαιο να συγκροτείται πλέον όχι μόνο ως οικονομική, αλλά και ως πολιτική κατηγορία.

Είναι η Αυτοκρατορία του Χρήματος που τείνει, αν το μπορέσει, να υποσκελίσει ακόμα και την αμερικάνικη Αυτοκρατορία, όπως έκανε στο παρελθόν η τελευταία με τη Βρετανική, έστω κι αν η Αυτοκρατορία του Χρήματος ακόμα χρειάζεται την Αμερικανική  για τις ένοπλες δυνάμεις της, μη έχοντας δικές της.

 

Ολοκληρωτισμός στη Δύση: Από το Μάαστριχτ στην καταστροφή της Ελλάδας

Αυτός είναι ο βαθύτερος μετασχηματισμός που επιχειρεί στην Ευρώπη η θεμελιώδους σημασίας συνθήκη του Μάαστριχτ.

Αυτή η συνθήκη συνιστά τομή με το δυτικό πολίτευμα, που προέκυψε από τη Γαλλική Επανάσταση, ενσαρκώνοντας τις ιδέες της Αναγέννησης και του Διαφωτισμού. Το Μάαστριχτ εγκαθιδρύει στη θέση της Λαϊκής Κυριαρχίας το Βασίλειο του Χρήματος, την «Αυτοκρατορία», όπως την ονόμασε ο πρώην πρόεδρος της ΕΕ Μπαρόζο, κάτι που δεν ομολογείται ρητά στο κείμενο της Συνθήκης, αλλά επιβάλλεται μέσω ενός συνδυασμού των διατάξεών της, όπως η πάγια αντιπληθωριστική εντολή στην ΕΚΤ (διατήρηση της αξίας του Χρήματος), η ανεξαρτησία της από εκλεγμένα όργανα του λαού (δηλαδή η εξάρτηση από τα κέντρα του παγκόσμιου χρηματιστικού κεφαλαίου), η ρήτρα «μη διάσωσης» (No bail out, που απαγορεύει στην Ενωση να συνδράμει μέλη της που τους επιτίθενται οι Αγορές) κ.α.

Η λαϊκή κυριαρχία που εξαφανίζεται από το εθνικό δημοκρατικό επίπεδο δεν επανεμφανίζεται σε κανένα δημοκρατικό ομοσπονδιακό όργανο, αλλά μεταβιβάζεται εμμέσως πλην σαφώς στους ανέλεγκτους εκπροσώπους του Κεφαλαίου που συγκροτούν τα λεγόμενα ευρωπαϊκά όργανα και είναι και θεσμικά υποχρεωμένοι να έχουν ως κύρια προτεραιότητά τους την εξυπηρέτηση του Κεφαλαίου.

Και ήταν η χώρα μου, η Ελλάδα, όπου αυτές οι ρυθμίσεις κλήθηκαν να γίνουν από θεωρία πράξη, μέσω ενός πρωτοφανούς πειράματος όχι νεοφιλελεύθερων μεταρρυθμίσεων, αλλά καταστροφής ενός έθνους. Είμαι στη διάθεση των συνέδρων που τυχόν θα ήθελαν να μάθουν περισσότερα για το ελληνικό ζήτημα να τους δώσω περισσότερα στοιχεία.

 

Μια ανθρωπότητα χωρίς φωνή

Το εξαιρετικά δυσάρεστο και επικίνδυνο είναι ότι όλα αυτά που περιγράψαμε δεν συναντούν αντίστοιχη πολιτική αντίσταση διεθνώς, όπως συνέβαινε στο παρελθόν. Αρκεί να θυμηθούμε μόνο τις τεράστιες διαδηλώσεις που συγκλόνισαν όλο τον κόσμο για τους πολέμους στο Βιετνάμ, την Αλγερία το Ιράκ. Ο ίδιος ο πρόεδρος των ΗΠΑ απείλησε τον περασμένο Αύγουστο στη συνέλευση του ΟΗΕ με εξαφάνιση την Βόρειο Κορέα και μια τέτοια πρωτοφανής απειλή δεν προκάλεσε αξιοσημείωτες πολιτικές αντιδράσεις διεθνώς.

Με εξαίρεση την περίοδο που ακολούθησε την ήττα του Ναπολέοντα και η οποία ήταν αυτή που γέννησε τελικά τον Μαρξ και τον Μαρξισμό, η δική μας εποχή, αυτή που ξεκίνησε με την κατάρρευση της Σοβιετικής Ενωσης, είναι μοναδική στην ιστορία των νεώτερων χρόνων, της ανόδου του Παγκόσμιου Καπιταλισμού, που να χαρακτηρίστηκε από τόσο μεγάλη υποχώρηση της ανθρώπινης Συνείδησης.

Είναι αλήθεια ότι η Ρωσία παρενεβλήθη στην αλυσίδα των πολέμων που ξεκίνησαν στη Μέση Ανατολή, επεμβαίνοντας στη Συρία. Αλλά βέβαια, όπως απέδειξε η σοβιετική κατάρρευση, η στρατιωτική ισχύς είναι μεν αναγκαία, δεν είναι όμως αρκετή. Μπορείς να καταρρεύσεις μια χαρά, ακόμα κι αν είσαι πάνοπλος, ή και οικονομικά παντοδύναμος. ‘Ένα μόνο είδος ισχύος δεν επαρκεί για να αμυνθεί κάποιος. Χρειάζεται συνδυασμός της στρατιωτικής, της οικονομικής, της πολιτικής αλλά και της στρατηγικής ισχύος, αυτής που οι Αμερικανοί αποτελούν έξυπνη (smart) ισχύ.

Οσο για μας, στη Δύση, οι μεν διανοούμενοι τρέχουμε από συνέδριο σε συνέδριο μιλώντας χωρίς να πράττουμε, οι πολιτικοί για το μόνο που φαίνεται να ενδιαφέρονται είναι να εκλεγούν βουλευτές ή ευρωβουλευτές.

Ο αντίπαλος είναι ριζοσπάστης, η εποχή ριζοσπαστική, εμείς είμαστε συντηρητικοί.

 

Υπάρχει ελπίδα;

Αντιλαμβάνομαι ότι η εικόνα που σας παρουσιάζω είναι πολύ ανησυχητική και μπορεί να δημιουργήσει απαισιοδοξία. Δεν πρέπει όμως να ξεχνάμε ότι η ανθρώπινη ιστορία διαφέρει από τις άλλες μορφές οργανικής ζωής και τις ανόργανες φυσικές διαδικασίες γιατί έχουμε συνείδηση και θέληση. Είναι στο χέρι μας να αλλάξουμε την Ιστορία μας, όσο βέβαια οι καταστροφές δεν έχουν γίνει ανεπίστρεπτες.

Ο τρώσας και ιάσεται, έλεγαν οι Αρχαίοι Ελληνες. Είναι ακριβώς ο τόσο ακραίος χαρακτήρας της πολιτικής που έχει επικρατήσει, που οδηγεί αναπόφευκτα σημαντικές δυνάμεις του κόσμου μας να αρχίσουν να αντιλαμβάνονται την ανάγκη κοινής διεθνούς δράσης εναντίον των πρωτοφανών απειλών για την επιβίωση του Πολιτισμού μας, αλλά και της ίδιας της ζωής στον πλανήτη, αλλά και να αρχίσουν να καταλαβαίνουν τη ζωτική και επείγουσα ανάγκη μιας τελείως διαφορετικής οργάνωσης και των κοινωνικών και των διεθνών σχέσεων και της σχέσης μας με τη Φύση και τον Πολιτισμό μας.

Πριν από 25 χρόνια, για εκατομμύρια ανθρώπους στον κόσμο, η σοβιετική κατάρρευση φάνηκε να επιβεβαιώνει ότι ο σοσιαλισμός, μια κοινωνία δηλαδή που να κυβερνάται από τον εαυτό της και όχι από την οικονομία, δεν είναι δυνατή, ίσως δεν είναι και επιθυμητή. Η διανοητική και ψυχολογική σκιά αυτής της κατάρρευσης παραμένει πάντα αισθητή σε όλη την ανθρωπότητα.

Και συνιστά ασφαλώς μεγάλη ειρωνεία ότι είναι ακριβώς τώρα, που η ιδέα του Σοσιαλισμού μοιάζει τόσο απομακρυσμένη, ανέφικτη, ουτοπική, για τόσο πολλούς ανθρώπους, είναι λοιπόν ακριβώς τώρα που ένα ανώτερο σύστημα κοινωνικών και διεθνών σχέσεων, σχέσεων με τη Φύση και τον Πολιτισμό, μοιάζει περισσότερο αναγκαίο από ποτέ άλλοτε, περισσότερο κι από όσο ήταν όταν ο Μαρξ έγραφε το Κομμουνιστικό Μανιφέστο, ή όταν οι Ρώσοι ή, εσείς οι Κινέζοι, έκαναν την Επανάστασή τους.

Είτε το ονομάσει κανείς Σοσιαλισμό, είτε όχι, χωρίς ένα τέτοιο σύστημα δύσκολα μπορεί να φανταστεί την ανθρωπότητα να επιβιώνει του αιώνα που διανύουμε.

Είναι εξαιρετικά παρήγορο ότι στο ίδιο του κέντρο του συστήματος, οι νέοι Αμερικανοί, κάτω των 25 ετών, δηλώνουν σε ένα ποσοστό 45% ότι θα ψήφιζαν έναν Σοσιαλιστή Πρόεδρο και πάνω από 20% έναν Κομμουνιστή κι αυτό σε μια χώρα που ανακήρυξε στη διάρκεια του 20ού αιώνα περίπου ως έγκλημα τον Σοσιαλισμό και τον Κομμουνισμό.

Προφανώς η συντριπτική πλειοψηφία από αυτούς δεν έχει διαβάσει ποτέ μια σοσιαλιστική εφημερίδα ή ένα βιβλίο. Ο καπιταλισμός τους έκανε σοσιαλιστές! Ζώντας στην καρδιά της Αυτοκρατορίας του Χρήματος, μην έχοντας άλλες χώρες να θαυμάζουν, απέκτησαν βαθειά αίσθηση του πόσο επικίνδυνος και άσχημος είναι ο κόσμος που ήρθαν.

Υπάρχει μια τεράστια παγκόσμια ζήτηση άλλης πολιτικής, μια ζήτηση που εμφανίστηκε και με την ελληνική υπόθεση το 2015, έστω κι αν κατέληξε άδοξα με τη συνθηκολόγησή μας. Αλλά ο ατμός χρειάζεται και έμβολο για να γίνει ενέργεια, χρειάζεται τα υποκείμενα που θα εκφράσουν τις ανάγκες της εποχής μας.

Η πολιτική ισχύς του δυτικού Καπιταλισμού καταρρέει μπροστά στα μάτια μας. ‘Όχι βέβαια εξαιτίας των Ρώσων  hackers, αλλά εξαιτίας αυτών που ο ίδιος ο δυτικός καπιταλισμός κάνει. Προς το παρόν όμως, δεν έχει εμφανιστεί το εναλλακτικό όραμα.

Οποιος μπορέσει και τολμήσει να το αρθρώσει και να το εκφράσει, να ανταποκριθεί στις όλο και πιο πιεστικές ανάγκες της ανθρωπότητας, των λαών και στις πέντε ηπείρους, να δώσει φωνή στον Ανθρωπο, που την έχει τώρα χάσει, να προτείνει κάτι ουσιαστικό για το μέλλον του, θα δει να εκτοξεύεται στα ύψη η πολιτική του ισχύς και ακτινοβολία και τις ιδέες του να γίνονται τεράστια υλική δύναμη, υιοθετούμενες από εκατομμύρια ανθρώπων.

‘Όπως έγινε πάντα με τις ιδέες στην ανθρώπινη Ιστορία, που ξεκίνησαν από μικρές μειοψηφίες για να γίνουν τελικά κτήμα της ανθρωπότητας.

Ο καλύτερος τρόπος νομίζω για να γιορτάσουμε τα 200 χρόνια από τη γέννηση του Μαρξ συνίσταται ασφαλώς στο να αφιερώσουμε άμεσα, σύντομα, φέτος, όσες δυνάμεις έχουμε, στη δημιουργία ενός μεγάλου παγκόσμιου αντιπολεμικού κινήματος εναντίον των επεμβάσεων στη Μέση Ανατολή, την Αφρική, την πρώην ΕΣΣΔ, την Κορέα, εναντίον των πυρηνικών όπλων και της απειλής χρήσης τους, για την κατάργηση όλων των Κυρώσεων.

Σας ευχαριστώ

 

(*) Το κείμενο αυτό είναι η ομιλία του Δημήτρη Κωνσταντακόπουλου στο 2ο Παγκόσμιο Συνέδριο για τον Μαρξισμό που έγινε στο Πανεπιστήμιο του Πεκίνου, στις 5 και 6 Μαίου 2018, με τη συμμετοχή περίπου 700 Κινέζων πανεπιστημιακών και ειδικών και περίπου 100 διανοουμένων από τις πέντε ηπείρους, μεταξύ των οποίων, οι Τζιουζέπε Βάκκα, Ντέιβιντ Χάρβευ, Μάικλ Χάντσον, Σαμίρ Αμίν, Μάσιμο ντ’ Αλέμα και πολλοί άλλοι.

Το πεισμα και οι ρηξεις

Του Χρήστου Αγγελάκου
20/5/2018

Ρώτησα κάποτε την Ολια, πώς γίνεται οι δύο άνθρωποι που θαυμάζω περισσότερο σ’ αυτή τη χώρα να είναι τόσο διαφορετικοί μεταξύ τους: η μία μαρξίστρια (Κατερίνα Μάτσα) και ο άλλος αρχιεπίσκοπος (ο Αναστάσιος Αλβανίας). Η Ολια απάντησε: «Μα είναι πολύ φυσικό… και οι δυο τους διακρίνονται για την απόλυτη συνέπεια λόγων και έργων». Της ζήτησα να μου τη γνωρίσει.

Βρεθήκαμε να κάνουμε σεμινάρια γραφής και θεάτρου στο 18ΑΝΩ. Δεν θέλω να πω περισσότερα.

Μόνο πως ελπίζω τούτη η κουβέντα να θυμίζει τη χειραψία της Κατερίνας Μάτσα. Κάτι από τη ζεστασιά της. 

● Γεννηθήκατε στη Νέα Αρτάκη, στην Εύβοια. Να υποθέσω ότι υπάρχει μικρασιατική καταγωγή; 

Ε, βέβαια. Και από τις δύο μεριές και από τον παππού μου και από τη γιαγιά και από τον πατέρα και από τη μάνα.

● Τους είχατε μαζί σας στην Εύβοια; 

Ναι, είχαν έρθει όλοι τους, εκτός από τον παππού ο οποίος πέθανε σε στρατόπεδο συγκέντρωσης των Τούρκων. Ο πατέρας του πατέρα μου.

Οι υπόλοιποι εγκαταστάθηκαν στη Ν. Αρτάκη γιατί έβρισκαν ότι η παραλία της έμοιαζε πολύ μ’ εκείνη της πρώτης Αρτάκης. Της πατρίδας τους. Περιπλανήθηκαν ώσπου να το βρουν.

Είχαν φτάσει αρχικά στη Θεσσαλονίκη όπου οι συνθήκες ήταν τραγικές: υπήρχαν επιδημίες εκείνη την εποχή.

Εστειλαν λοιπόν μια επιτροπή να ψάξει να βρει έναν τόπο σαν τον δικό τους. Βρήκαν ότι η Ν. Αρτάκη τούς κάνει. Κατέβηκαν όλοι μετά.

● Για πόσα άτομα μιλάμε; 

Ολο το χωριό. Σχεδόν τριακόσια άτομα. Ολόκληρη κοινότητα με ισχυρούς δεσμούς μεταξύ τους που τους βοήθησαν να κρατηθούν, γιατί ήταν πολύ φτωχοί και ο τόπος δεν ήταν εύφορος. Ηταν πάρα πολύ δύσκολο να επιβιώσουν, αλλά κράτησαν τα έθιμα τα παλιά και όλες τις γιορτές που τις έκαναν μαζί. Κι έτσι κρατήθηκαν ο ένας από τον άλλο.

Διαβάστε τη συνέχεια στο https://www.efsyn.gr/arthro/peisma-kai-oi-rixeis

Δολοφονωντας την Ελλαδα! (Η λογικη της Αυτοκρατοριας του Χρηματος)

“Επί του πιεστηρίου” (Kontra Chanel) 27/4/2018

 

Πολεμος και “Επικοινωνια”: Τι πραγματικα συμβαινει στη Βενεζουελα

Του Δημήτρη Κωνσταντακόπουλου
6 Μαρτίου 2018

Από την εκστρατεία της Διαφάνειας (γκλάσνοστ), που συνέβαλε αποφασιστικά στην κατάρρευση της ΕΣΣΔ, έως το μπαράζ του γερμανικού τύπου κατά της Ελλάδας, το 2009-10, που συνέβαλε στα Μνημόνια και τις Δανειακές, ο «πόλεμος των ιδεών» συνιστά κύριο τμήμα κάθε μορφής πολέμου. Πριν από όλες τις στρατιωτικές επεμβάσεις, είχαμε πάντα καταιγισμό αρνητικών δημοσιευμάτων εναντίον των χωρών που εκπρόκειτο να πληγούν (Γιουγκοσλαβία, Ιράκ, Λιβύη κ.ο.κ.) Συνήθως οι εκστρατείες αυτές δεν είναι ολότελα αυθαίρετες, ούτε στηρίζονται μόνο ή κυρίως σε ψέμματα, χωρίς να λείπουν κι αυτά. Για να είναι αποτελεσματικές στηρίζονται κυρίως σε αληθινά στοιχεία, δυσανάλογα όμως και εκτός πλαισίου προβεβλημένα και στην αποσιώπηση άλλων.

Αυτά συνέβαιναν πάντα, γιατί οι ιδέες αποκτούν υλική δύναμη υιοθετούμενες από τους ανθρώπους. Η εισαγωγή όμως της ιδιωτικής τηλεόρασης, η υπερσυγκέντρωση των Μέσων στα χέρια του χρηματιστικού κεφαλαίου, η εμφάνιση του ‘Ιντερνετ, η φανταστική έκρηξη της κυβερνητικής, των big data και μορφών κυβερνοπολέμου και κυβερνοελέγχου, άλλαξε ριζικά τα δεδομένα. ‘Εχει γίνει πια πολύ δύσκολο, σχεδόν αδύνατο, όχι μόνο στους απλούς πολίτες, αλλά ακόμα και σε πεπειραμένους δημοσιογράφους να σχηματίσουν αντικειμενική άποψη για σοβαρά θέματα.

Πάρτε για παράδειγμα την Βενεζουέλα. Τον τελευταίο χρόνο, η παγκόσμια κοινή γνώμη «υπερενημερώνεται» για την κατάσταση στη χώρα, βομβαρδιζόμενη σχεδόν μόνο με αρνητικά δημοσιεύματα. Αντίθετα, πολύ σοβαρές εξελίξεις σε μεγάλες χώρες της περιοχής (Αργεντινή, Βραζιλία, Μεξικό), ούτε καν αναφέρονται.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι το Καράκας αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα μετά τον θάνατο του Ούγκο Τσάβες, τη μείωση των τιμών του πετρελαίου, την επιβολή  και την εντατικοποίηση των προσπαθειών της Ουάσιγκτων για την ανατροπή του Μαδούρο και την επιβολή κυρώσεων. Τα προβλήματα της Βενεζουέλας αντανακλούν πιθανώς, υποστηρίζουν οι καλύτεροι γνώστες της χώρας, τόσο τις εξωτερικές πιέσεις, όσο και σοβαρά στρατηγικά προβλήματα του «Τσαβισμού».

Αλλά αντιμετωπίζει όντως η Βενεζουέλα την «ανθρωπιστική κρίση», που μας περιγράφει ο διεθνής τύπος; Δεν έχουν να φάνε οι πολίτες της;

«Δεν θα έλεγα κάτι τέτοιο. Θεωρώ άλλωστε ότι όροι όπως ανθρωπιστική κρίση συχνά χρησιμοποιούνται για να προετοιμάσουν και να δικαιολογήσουν επιχειρήσεις ανατροπής καθεστώτων. Η Βενεζουέλα αντιμετωπίζει ασφαλώς μεγάλα προβλήματα, γιατί έχει γίνει στόχος οικονομικού πολέμου, αλλά δεν αντιμετωπίζει ανθρωπιστική κρίση», λέει ο ‘Αλφρεντ Ντε Ζάγιας. Και μας δίνει ένα παράδειγμα του τι εννοεί, αναφερόμενος στην απόφαση της Κολομβίας να μπλοκάρει τις εξαγωγές φαρμάκων για την ελονοσία στη Βενεζουέλα, παρά την επιδημία στην Αμαζονία. Το Καράκας αναγκάστηκε να εισάγει τα φάρμακα από τους Ινδούς.

Ο Ντε Ζάγιας είναι ο Γραμματέας της Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ. ‘Ενας από τους γνωστότερους και διαπρεπέστερους νομικούς παγκοσμίως, ασχολήθηκε και με το κυπριακό. Συνυπογράφει έκθεση δέκα επιφανών διεθνών νομικών που συνιστά συντριπτική κριτική του σχεδίου Ανάν.

Ο κ. Ζάγιας βρέθηκε πρόσφατα στη Βενεζουέλα ως ανεξάρτητος εμπειρογνώμων του ΟΗΕ. Το πιο εντυπωσιακό, μας λέει, είναι ότι, όπου έχω πάει, έρχονται τα διεθνή μέσα, όπως οι Νιού Γιορκ Τάιμς ή το BBC, να μου ζητήσουν τις διαπιστώσεις και τα συμπεράσματά μου. Στην περίπτωση της Βενεζουέλας αδιαφόρησαν παντελώς.

‘Ισως όμως τον λόγο τον τον ξέρει ο Αμερικανός Υπουργός Εξωτερικών. Μιλώντας πρόσφατα, στο Πανεπιστήμιο του Τέξας, προέβλεψε ότι πιθανώς θα γίνει πραξικόπημα στη Βενεζουέλα και συνέστησε, «αστειευόμενος», στον Μαδούρο να αναζητήσει άσυλο στην Κούβα. Πρόσθεσε ότι δεν έχει καμία πληροφορία, όμως συνηθίζονται τα πραξικοπήματα στις χώρες της Λατινικής Αμερικής που «δεν πάνε καλά». Ο Γερουσιαστής Μαρκ Ρούμπιο  δεν περιορίστηκε σε προφητείες. Κάλεσε δημοσίως τον στρατό να ανατρέψει τον Πρόεδρο της Βενεζουέλας.

O Χόρχε Αλμέιντα, από τους γνωστότερους και πιο κριτικούς διανοούμενους της λατινοαμερικανικής αριστεράς, αρθρογράφος στη μεξικάνικη εφημερίδα Jornada, αναγνωρίζει τη σοβαρότητα των απειλών «από τους Γιάνκηδες», δεν είναι όμως επιεικής και με το καθεστώς. Σε αντίθεση με τον Τσάβες, υποστηρίζει, ο Μαδούρο χρησιμοποιεί την υποστήριξη των εργαζομένων για να διατηρήσει και όχι για να αλλάξει το στάτους κβο. Το κυβερνών Ενιαίο Σοσιαλιστικό Κόμμα της Βενεζουέλας (PSUV) είναι ένας υπερσυγκεντρωτικός γραφειοκρατικός μηχανισμός, χωρίς δημοκρατική εσωτερική ζωή, όργανο διακυβέρνησης που, το πολύ πολύ που μπορεί να κάνει, είναι εκλογικές εκστρατείες.

Ο Μαδούρο, μας λέει ο Αλμέιντα, έδειξε τακτικές πολιτικές ικανότητες κερδίζοντας τις τελευταίες εκλογές και σταθεροποιώντας τη θέση του, όμως η οικονομική κατάσταση παραμένει πολύ άσχημη και 400.000 Βενεζουελάνοι έχουν φύγει από τη χώρα. Παρόλες τις σχετικές πολιτικές επιτυχίες του, που οφείλονται στην επιθυμία του πληθυσμού να μην επιστρέψει στο παρελθόν, το καθεστώς θα παραμείνει πάντα τρωτό απέναντι στις διαφοροποιήσεις του κοινωνικού και του πολιτικού τοπίου εσωτερικά και διεθνώς. Η Βενεζουέλα, πιστεύει, είναι «άρρωστη» από απουσία δημοκρατίας στο κόμμα, τα συνδικάτα, τη βάση. Μόνο η ενεργός συμμετοχή των εργαζομένων και ο λαϊκός έλεγχος θα μπορούσαν να τη «θεραπεύσουν», σταθεροποιώντας κατά τρόπο ουσιαστικό και μακροπρόθεσμο μια εξουσία που θάμπαινε σε έναν «σοσιαλιστικό» δρόμο.

Ολα στους Αμερικανους. Απο τα Μνημονια στην Κυπρο, τη Μακεδονια, το Αιγαιο και την Ακροπολη!

Ο Δημήτρης Κωνσταντακόπουλος στην εκπομπή του Κώστα Ουίλς “Ελλάδα Ώρα Μηδέν” (27/1/2018)

Απο την Κορντομπα στο Παρισι: Ουγκο Μορενο (1942-2017)

Τη χρονιά που τώρα φεύγει, έφυγε και ο καλός μας φίλος Ούγκο Μορένο, ένας σπουδαίος άνθρωπος και αγωνιστής για τον σοσιαλισμό. Έναν σοσιαλισμό που o ίδιος, και το πολιτικό ρεύμα στο οποίο ανήκε, όριζε ως ένα καθεστώς γενικευμένης κοινωνικής αυτοδιαχείρισης.

Πολύ ζεστός άνθρωπος, ο Ούγκο διακρινόταν από το ειλικρινές και βαθύ ενδιαφέρον του για τους άλλους, την ενσυναίσθηση (empathy) για τους ανθρώπους, ενσαρκώνοντας στην προσωπική του συμπεριφορά τις αξίες που ενστερνιζόταν διανοητικά και πολιτικά – κάτι που συχνά δεν συνέβη με τους εραστές της μικρότερης ή μεγαλύτερης εξουσίας, μεταξύ των στελεχών των οργανώσεων της αριστεράς.

Ερωτευμένος ο ίδιος με τη ζωή, όπως οι άνθρωποι της Λατινικής Αμερικής, της ηπείρου από όπου καταγόταν, ο Ούγκο συχνά κινούνταν στον αντίποδα της «τυπικά ορθής» (όπως λέμε πολιτικά ορθής), αλλά ψυχρής σαν τον ήλιο του χειμώνα, ευγένειας αρκετών Ευρωπαίων. Και τον διέκρινε μια πολύ έντονη αίσθηση ανθρώπινης αξιοπρέπειας, τόσο σπάνια στους καιρούς μας.

Διαμορφωμένος στην επαναστατημένη Αργεντινή της δεκαετίας του 1960, και μάλιστα στην πιο ιδιαίτερη ίσως πόλη της, την Κόρντομπα, τον τόπο της ιστορικής εξέγερσης του 1969, του Κορντομπάζο, ο Ούγκο υπήρξε ένα από τα καλύτερα παραδείγματα της γενιάς του, της επαναστατημένης γενιάς του 1960, ένας ιδιαίτερα καλλιεργημένος και κριτικά σκεπτόμενος αγωνιστής διεθνιστής για τον σοσιαλισμό. Τον βασάνισαν άγρια στη Βραζιλία και στην Αργεντινή και υπέφερε έκτοτε από τους πόνους στη σπονδυλική στήλη που του άφησαν. Δεν εγκατέλειψε τις ιδέες του για να περάσει στην άλλη όχθη, αλλά συνέχισε μέχρι το τέλος το ταξίδι του, ακόμα κι όταν, μαζί με όλη τη γενηά του, τον οδήγησε στην πικρή θάλασσα απανωτών απογοητεύσεων.

Οργανώθηκε στους Μοντενέρος αρχικά, με τους οποίους όμως διαφώνησε στην πορεία. Αναγκάστηκε τελικά να πάρει το δρόμο της εξορίας στην Ευρώπη, αρχικά στην Πορτογαλία και μετά στη Γαλλία, όπου έγινε τελικά Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Paris VIII. Αλλά η πολιτική ποτέ δεν τον έχασε, παρέμεινε πάντα στον πυρήνα του Είναι του.

Γνώρισε και συνδέθηκε με τον Μιχάλη Ράπτη (Πάμπλο), τον Έλληνα πρώην Γραμματέα της Τετάρτης Διεθνούς, στη Χιλή του Σαλβαδόρ Αλλιέντε το 1973 και προσχώρησε στην κίνηση που αυτός είχε δημιουργήσει φεύγοντας από την 4η Διεθνή, την Διεθνή Μαρξιστική Επαναστατική Τάση (TMRI) της οποίας έγινε ηγετικό στέλεχος.

Ίσως ο χαρακτήρας του δεν ήταν άσχετος με τις πολιτικές επιλογές του. Ο χαρισματικός Πάμπλο ήταν θρύλος τότε για τον ρόλο που είχε παίξει στην εθνικοαπελευθερωτική επανάσταση της Αλγερίας. Και πιθανώς ήταν εξαιτίας αυτού του ρόλου που ο γαλλικός τροτσκισμός βγήκε από την αφάνεια και την παρακμή της πρώτης μεταπολεμικής περιόδου. «Εν αρχή ην η Πράξις» ήταν ο άξονας της πολιτικής φιλοσοφίας του Έλληνα επαναστάτη, που χαρακτήριζε τον μαρξισμό ως μια «πειραματική επιστήμη» της Κοινωνίας, αφήνοντας την πραγματικότητα να συμπληρώσει, να διορθώσει, να αναθεωρήσει κληρονομημένα δόγματα, που δεν έπαυσαν ποτέ να καθορίζονται, τουλάχιστον εν μέρει, από τον χώρο, τον χρόνο και τις ανάγκες που τα γέννησαν.

Προερχόμενος ο Ράπτης από την Ελλάδα, χώρα στο σύνορο του κόσμου της Βιομηχανίας, του Ιμπεριαλισμού και της Πάλης των Τάξεων από τη μια, του κόσμου των Αποικιών και της Πάλης των Εθνών, ο προσπάθησε πάντα να προσανατολίσει τους τροτσκιστές στην αντιαποικιακή επανάσταση, ενώ ενδιαφέρθηκε για την αυτοδιαχείριση. Τόσο θεωρητικά, στοχαζόμενος τα αδιέξοδα των σταλινικών γραφειοκρατικών καθεστώτων, όσο και πρακτικά, με την εμπλοκή του στη Γιουγκοσλαβία του Τίτο, κυρίως όμως στην Αλγερία, όπου το καθεστώς που προέκυψε από την Επανάσταση, του ανέθεσε να οργανώσει την αυτοδιαχείριση των μεγάλων λατιφουντίων που άφησαν πίσω τους οι Γάλλοι γαιοκτήμονες φεύγοντας.

Θα μας λείψει πολύ η παιχνιδιάρικη ζεστασιά του βλέμματός σου Ούγκο.

Δημήτρης Κωνσταντακόπουλος
29.12.2017

Στους επόμενους συνδέσμους μπορείτε να διαβάσετε, στα γαλλικά και τα ισπανικά, τι έγραψαν τρεις φίλοι και σύντροφοι του Ούγκο από την Ισπανία, την Αργεντινή και τη Γαλλία και μια παρουσίαση του βιβλίου του «Η καταστροφή της Αργεντινής» που εκδόθηκε στα γαλλικά το 2005.

De Córdoba à Paris: Hugo Moreno. le “Dragon” (1943-2017)

Hugo Moreno (1943-2017) | by Carlos Abel Suárez

Le désastre argentin

Working class protest, popular revolt and urban insurrection in Argentina: the 1969 Cordobazo – James P. Brennan

ΕΚΛΟΓΕΣ ΣΤΙΣ ΗΠΑ – ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΜΙΑΣ ΦΑΡΣΑΣ

του Δημήτρη Κωνσταντακόπουλου*

“Αποκτήσαμε την εμπειρία, χάσαμε το νόημα”

Τόμας ‘Ελιοτ, Τέσσερα Κουαρτέτα

 

Χωρίς αμφιβολία, το ανθρώπινο Γένος αντιμετωπίζει σήμερα τις μεγαλύτερες απειλές στην ιστορία του

– την προοπτική μιας μη αναστρέψιμης καταστροφής του κλίματος και του όλου οικοσυστήματος

– την πιθανότητα, που πάλι αυξάνεται, μιας μείζονος πυρηνικής ανάφλεξης

– μια κοινωνική κατάσταση όπου το μακράν μεγαλύτερο μέρος της ανθρωπότητας ζει σε κατάσταση ενίοτε χειρότερη και από αυτή που ζούσε πριν από 500 χρόνια

– ένας πολύ περιορισμένος αριθμός υπερμεγέθων διεθνών τραπεζών, πολυεθνικών, κρατικών και “ιδιωτικών” υπηρεσιών και συσσωματώσεων, έχουν αποκτήσει τεράστια δύναμη και αναπτύσσονται όπως ο καρκίνος

Για πρώτη επίσης φορά στην Ιστορία, οι ανθρώπινες παραγωγικές δυνάμεις έχουν φτάσει σε ένα σημείο που μπορούν να καλύψουν τις “εύλογες” ανάγκες όλων των ανθρώπων και να τους επιτρέψουν μια αξιοπρεπή ζωή. Αλλά ταυτόχρονα, οι ανισότητες έχουν φτάσει στο απόλυτο ιστορικό τους μάξιμουμ.

Επίσης για πρώτη φορά στην Ιστορία, οι εξαιρετικά ολιγάριθμες ομάδες που ελέγχουν ήδη το μεγαλύτερο μέρος της εξουσίας, του χρήματος και της γνώσης, είναι στην πορεία προς την απόκτηση της τεχνολογικής δυνατότητας να επιβάλουν μια ολοκληρωτική τάξη, που θα’ κανε τον Χίτλερ να μοιάζει με μικρό παιδί, με αλχημιστή συγκρινόμενο με σύγχρονο χημικό.

‘Iσως όμως πιο ανησυχητικά από όλα αυτά τα ήδη πολύ ανησυχητικά “αντικειμενικά” γεγονότα, είναι το επίπεδο του λόγου που εκπέμπουν τα δύο πρόσωπα που επιδιώκουν να γίνουν Πρόεδροι της πιο ισχυρής χώρας στον κόσμο, κυβερνήτες της υπερδύναμης, αν όχι του πλανήτη. Δύσκολα θα βρείτε στις προσβολές που ανταλλάσσουν καθημερινά έστω και μια αξιοσημείωτη ιδέα για το πως θα αντιμετωπίσουν τις τόσο σημαντικές, “υπαρξιακές” προκλήσεις απέναντι στη χώρα τους και στον κόσμο.

Τα λόγια και οι ιδέες έχουν σημασία, ακόμα κι αν είναι εσφαλμένες ή ψεύτικες, όπως και η απουσία τους έχει σημασία. Ο Καρλ Μαρξ έλεγε ότι η Συνείδηση καθυστερεί εν σχέση με το Είναι. Αλλά και το αντίστροφο είναι αλήθεια. Οι ιδέες – ή η απουσία τους – συνιστά σαφή ένδειξη που πάει μια κοινωνία, τι διαλέγει να καταλάβει και τι να αγνοήσει, ποιές αλήθειες χρειάζεται και ποιές αυταπάτες της αρέσουν.

Ο αιώνας μας ξεκίνησε ως “αιώνας των καταστροφών”. Παραδοσιακοί πόλεμοι στη Μέση Ανατολή, λιγότερο παραδοσιακοί στην Ευρώπη, όπως αυτός που κατέστρεψε την  Ελλάδα, πυρηνικές καταστροφές όπως στην Φουκουσίμα (μια καταστροφή που οφείλεται στην υποταγή της πυρηνικής βιομηχανίας στις προτεραιότητες μιας άρρωστης κοινωνίας εν γένει και του χρήματος ειδικά, οι επιπτώσεις της οποίας έχουν, σε μεγάλη έκταση, αποκρυβεί).

Ζούμε το “τέλος της ελπίδας”, καθώς αντιμετωπίζουν σοβαρή κρίση ή κατάρρευση όλα τα μεγάλα σχέδια της νεώτερης εποχής που υπόσχονταν να κάνουν τους Ανθρώπους υποκείμενα της Ιστορίας τους (Διαφωτισμός και Δημοκρατία, Σοσιαλισμός, η τυφλή πίστη στα αυτόματα κοινωνικά οφέλη της Επιστήμης, Ψυχανάλυση). Στην Ανατολή κατέρρευσε ο “σοσιαλισμός”, στη Δύση αποδομείται καθημερινά ο “καπιταλισμός της ευμάρειας”.

Οι ιδέες του κόσμου μας φτιάχτηκαν, σε πολύ μεγάλο βαθμό, από την (θετική και αρνητική) επίδραση του Μαρξ, του Φρόιντ και του Αϊνστάιν. Και δεν μοιάζει να υπάρχει κανείς να τους αντικαταστήσει ή να τους “ξεπεράσει” (με την έννοια που το’ κανε η Νέα εν σχέση με την Παλαιά Διαθήκη, ή η σχετικότητα εν σχέση με τον Νεύτωνα).

Οι άνθρωποι όμως δεν μπορούν να ζήσουν χωρίς ελπίδα, ούτε χωρίς νόημα (σχέδιο). Η καταστροφή του πολιτικού λόγου στα πιο ισχυρά κράτη του κόσμου, όπως οι ΗΠΑ, είναι μια περισσότερο από σαφής ένδειξη για την επιταχυνόμενη αποσύνθεση του σύγχρονου καπιταλισμού. Αν δηλαδή αυτή η λέξη είναι κατάλληλη για κάτι που στην ολοκλήρωσή του μοιάζει περισσότερο με μεταμοντέρνα φεουδαρχία. ‘Ένα τέτοιο σύστημα, αν αφεθεί στη φυσική του πορεία, οδηγεί στο τέλος του Ανθρώπου, την καταστροφή του πλανήτη και μια δικτατορία των Μηχανών. Ειδομένη σε μια τέτοια προοπτική, η καταστροφή του νοήματος μπορεί να αναγγέλλει τη δική μας καταστροφή.

Είναι φυσικό, σε μια τέτοια εποχή, νοιώθοντας από ένστικτο τις τρομερές προοπτικές μπροστά τους, οι άνθρωποι να γυρνάνε στις παλιές ταυτότητες, όπως το έθνος και η θρησκεία, ή να προσπαθούν να βρουν νέες ελπίδες (π.χ. το κοινωνικό κίνημα που αποκρυσταλλώθηκε γύρω από τον Σάντερς στη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας). Προς το παρόν όμως, είναι οι δυνάμεις του “σκότους” που κυριαρχούν στη σκηνή.

Επιστρέφοντας στις αμερικανικές εκλογές τι βλέπουμε; ‘Έναν υποψήφιο που αντιπροσωπεύει το τέλος της Λογικής, μία άλλη που αντιπροσωπεύει το τέλος του Συναισθήματος, ενώ και οι δύο τους το τέλος κάθε είδους Ηθικής. Αυτά είναι ακριβώς τα τρία στοιχεία που, όταν συνυπάρχουν, και μόνο όταν συνυπάρχουν, ξεχωρίζουν τους ανθρώπους από ανθρωπόμορφα τέρατα. (Η κατάσταση στην Ευρώπη, ιδίως στη Γαλλία, που είναι η “μητέρα” της σύγχρονης Ευρώπης, σε ότι αφορά την πολιτική και τις ιδέες, δεν είναι καλύτερη, είναι πιθανώς χειρότερη από ότι στο αμερικανικό κέντρο της παγκόσμιας ισχύος).

Οι χαρακτήρες που κυριαρχούν στην πολιτική τάξη αντανακλούν την αρρώστια του “συστήματος”. ‘Ίσως αυτή η διαδικασία παρακμής δεν είναι τωρινή, πάει αρκετά πιο πίσω. Αλλά μετά το “τέλος” του Ψυχρού Πολέμου (που δεν τελείωσε άλλωστε) και την κατάρρευση της ΕΣΣΔ, φτάνει τώρα στο αποκορύφωμά της σχεδόν σε όλες τις “δυτικές δημοκρατίες”, ίσως προαναγγέλλοντας αλλαγή καθεστώτος.

Αξίζει ίσως να διαβάσει κανείς τα σχόλια που δημοσιεύουν δύο κριτικά αμερικανικά περιοδικά, το Nation και το Counterpunch, για το απερίγραπτο debate των Κλίντον και Τραμπ και που προσέφεραν την έμπνευση στον συγγραφέα αυτών των γραμμών. ‘Η ίσως, μπορείτε να παραλείψετε τις ειδήσεις και τα σχόλια. Δείτε ξανά τις ταινίες του Στάνλει Κιούμπρικ, ιδίως την τελευταία του. Η μεγαλοφυΐα του θα σας βοηθήσει να διακρίνετε τις δυνάμεις που κυβερνάνε σε μεγάλο βαθμό τον κόσμο μας και το (μη ανακοινώσιμο) σχέδιο που απεργάζονται γι’ αυτόν.

Ο μεγάλος Γάλλος γενετιστής Αλμπέρ Ζακάρ έγραψε ότι “το μεγαλύτερο εμπόδιο στην κατανόηση της πραγματικότητας, είναι τα όρια της φαντασίας μας”.

Σημ. Τα σχόλια μπορείτε να τα βρείτε στις εξής διευθύνσεις:

https://www.thenation.com/article/the-strangest-debate-of-the-weirdest-election-ever/?utm_source=Sailthru&utm_medium=email&utm_campaign=DAILY_2016_10_10&utm_term=daily

http://www.counterpunch.org/2016/10/10/

Δημοσιεύτηκε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ