Tag Archives: Σοσιαλδημοκρατία

Ο ΣαμίρΑμίν για τη Συρία, την Τουρκία και τους Κούρδους, το μέλλον της Κίνας, της Ευρώπης και του σοσιαλισμού

Συνέντευξη στον Δημήτρη Κωνσταντακόπουλο

(Σημείωση. Η παρακάτω συνέντευξη δόθηκε στον Δημ. Κωνσταντακόπουλο στα τέλη του 2017, αλλά για διάφορους λόγους δεν δημοσιεύτηκε έκτοτε. Τη δημοσιεύουμε τώρα αποτίοντας φόρο τιμής στον μαρξιστή οικονομολόγο, αγωνιστή για τα δικαιώματα του Τρίτου Κόσμου και μεγάλο φίλο του ελληνικού λαού, που απεβίωσε στο Παρίσι τον περασμένο Αύγουστο) Continue reading Ο ΣαμίρΑμίν για τη Συρία, την Τουρκία και τους Κούρδους, το μέλλον της Κίνας, της Ευρώπης και του σοσιαλισμού

Σαμίρ Αμίν (1931-2018)

 

του Δημήτρη Κωνσταντακόπουλου

Δεν πίστευα τα μάτια μου όταν πήρα το mail που με πληροφορούσε για τον θάνατο του Σαμίρ Αμίν, ενός από τους σημαντικότερους προοδευτικούς οικονομολόγους του 20ού αιώνα και μεγάλου φίλου της Ελλάδας και του ελληνικού λαού. Continue reading Σαμίρ Αμίν (1931-2018)

ΧΕΛΜΟΥΤ ΣΜΙΤ: Η ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ

Του Δημήτρη Κωνσταντακόπουλου
Konstantakopoulos.blogspot.com

Την τιμή της Ευρώπης, της ευρωπαϊκής σοσιαλδημοκρατίας και της δικής του πατρίδας έσωσε η πιο εμβληματική μορφή της μεταπολεμικής Γερμανίας, ο Καγκελλάριος Χέλμουτ Σμιτ, καυτηριάζοντας, με δύο δραματικές παρεμβάσεις του, την πολιτική της κυβέρνησης Μέρκελ απέναντι στην Ελλάδα και τον τρόπο που χειρίζεται τα ευρωπαϊκά πράγματα, υπερασπιζόμενος την ιδέα της Ευρώπης και χαρακτηρίζοντας επιτακτική ανάγκη την επίδειξη αλληλεγγύης από το Βερολίνο προς τα πληττόμενα κράτη της ευρωζώνης και προπάντων την Ελλάδα. “Η Γερμανία στην Ευρώπη, με την Ευρώπη, για την Ευρώπη”, διακήρυξε από το βήμα του συνεδρίου του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος της Γερμανίας, προτού προειδοποιήσει την ηγεσία της χώρας του ότι το Βερολίνο πρέπει να παραμείνει προσδεδεμένο στην Ευρώπη, “ακόμη και για τη δική μας προστασία από εμάς τους ίδιους”. Κάλεσε ταυτόχρονα τους ευρωβουλευτές να πάρουν πρωτοβουλία για τους οίκους αξιολόγησης, βασικού εργαλείου της επιτιθέμενης τώρα “Αυτοκρατορίας του Χρήματος”.

Οι παρεμβάσεις του Σμιτ προκάλεσαν σοκ στη γερμανική πολιτική τάξη, αμηχανία στο στρατόπεδο Μέρκελ και ενθουσιασμό στους σοσιαλδημοκράτες, που πιστεύουν ότι η εμφάνισή του στο συνέδριο θα τους βοηθήσει να κερδίσουν τις εκλογές. Το συνέδριο τάχθηκε υπέρ ενός ευρωπαϊκού ταμείου αποπληρωμής χρεών, όπου τα κράτη της ευρωζώνης θα μεταφέρουν το μέρος των χρεών τους που είναι πάνω από 60% του ΑΕΠ. Για την αποπληρωμή των χρεών αυτών θα υπάρχει εγγύηση της ‘Eνωσης και κάθε χώρα θα μπορεί να υπολογίζει σε χαμηλότοκα δάνεια με αυστηρές προϋποθέσεις και όρους για τη δημοσιονομική της πολιτική.

Χρειάστηκε ένα περίσσευμα μεγάλης συνείδησης, που τόσο τραγικά λείπει από όλους μας, για να κινητοποιήσει έναν άνθρωπο 92 χρόνων, που κινείται με αναπηρικό καροτσάκι και να τον κάνει να πάει να μιλήσει, πρώτη φορά μετά 13 χρόνια, στο συνέδριο του πιο ιστορικού κόμματος της Ευρώπης, υπερασπίζοντας την ευρωπαϊκή ιδέα, αλλά και την Ελλάδα, με έναν τρόπο που δεν έχει κάνει κανένας από τους πολιτικούς ηγέτες που έχει ψηφίσει και πληρώνει ο ελληνικός λαός.

Είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε ότι στην εμφάνιση αυτή του Σμιτ συνέβαλε και η ελληνική “ιδιωτική πρωτοβουλία”! ‘Eνας ‘Eλληνας ιδιώτης δηλαδή, φίλος του κ. Σμιτ, που, απηυδισμένος να τα λέει σε πολιτικούς της χώρας του που τον έγραφαν στα παληά τους τα παπούτσια, απηύθυνε ο ίδιος έκκληση στον πρώην Καγκελλάριο να βοηθήσει να σταματήσει μια πολιτική που βλάπτει σοβαρά, εκτός της Ελλάδας, την Ευρώπη και την ίδια τη Γερμανία. Το γράφουμε, γιατί δείχνει τα τεράστια και παντελώς, κατά εγκληματικό τρόπο αναξιοποίητα από την πολιτική τάξη της χώρας, περιθώρια αποτελεσματικής παρέμβασης στα ευρωπαϊκά πράγματα. Αν άλλωστε κάνουν παρεμβάσεις διεθνώς οι πολιτικοί μας, είναι συνήθως κατά της πατρίδας τους.

Δύσκολα θα μπορούσε να είναι και διαφορετικά. Οι πολιτικοί μας είναι στο μεγαλύτερο μέρος τους αγράμματοι, ένας Υπουργός Οικονομικών μάλιστα είχε αποκαλέσει Κυρία Κρούγκμαν στη Βουλή τον νομπελίστα οικονομικών Πωλ Κρούγκμαν, πασίγνωστο σε έναν μέσο αναγνώστη εφημερίδας. Toν περισσότερο χρόνο τους τον περνάνε κάνοντας ρουσφέτια και κανονίζοντας τα παράπλευρα κέρδη τους από την πολιτική. Είναι ευρωπαϊστές και όχι Ευρωπαίοι και πιστεύουν ότι έχουν κάνει χάρη στην Ελλάδα βάζοντάς την στην ‘Eνωση. ‘Oχι μόνο δεν μπορούν να βρουν την κατάλληλη γλώσσα και τα επιχειρήματα για να μιλήσουν στους Ευρωπαίους, είτε της δεξιάς, είτε της αριστεράς (που άλλωστε δεν μπορούν να τρέφουν μεγάλη εκτίμηση προς τους εκπροσώπους μιας τάξης που “λαδώνουν” κανονικά οι εταιρείες τους). Συντονίστηκαν ευκολότατα, καθώς φαίνεται, ιδίως μετά το 2009, από τον αμερικανοεβραϊκό και τραπεζικό άξονα, που σπρώχνει τώρα την ΕΕ στη διάλυση και το ευρώ στην καταστροφή.

Ευρώ και δραχμή, οικονομία και γεωπολιτική

Στο σημείο αυτό να υπογραμμίσω ότι ο γράφων είναι έντονα κριτικός, εδώ και χρόνια, δεν ξύπνησε πριν ένα χρόνο, απέναντι στο Μάαστριχτ και τον τρόπο λειτουργίας της ΕΕ και επιθυμεί διακαώς να αυξήσει τους βαθμούς ανεξαρτησίας και ελευθερίας της Ελλάδας, δεν είναι όμως καθόλου βέβαιος ότι θα γίνει αυτό επιστρέφοντας η Ελλάδα τώρα και αυτοβούλως στη δραχμή. Και η Ελλάδα του 1950, του Πιουριφόι, την δραχμή είχε ως νόμισμα, δεν ήταν όμως ανεξάρτητο κράτος. Ούτε η υποτίμηση θα λύσει το πρόβλημα της ανταγωνιστικότητας, εκτός αν σκεφτόμαστε να πάμε μόνοι μας τη χώρα στο βιοτικό επίπεδο του Μπαγκλαντές. Ούτε μπορεί να αναχθεί η σημερινή κρίση αποκλειστικά στα προβλήματα της ευρωζώνης, ούτε ήρθε η ευρωζώνη αλλά οι Αγορές δια του χρέους να πλήξουν την Ελλάδα και πρέπει κάποιος να αποδείξει ότι μια αποχώρηση από το ευρώ θα φέρει την Ελλάδα σε πλεονεκτικότερη θέση απέναντί τους. Η Ελλάδα πλήρωσε ένα πανάκριβο εισιτήριο για το ευρώ, αλλά το έχει ήδη πληρώσει. Γιατί να διευκολύνει τώρα η ίδια την έξοδό της, αντί να επιμείνει σε ευνοϊκή για την ίδια, αλλά και τα καλώς νοούμενα ευρωπαϊκά συμφέροντα, μεταβολή των κανόνων του παιχνιδιού, χρησιμοποιώντας πλήρως, όπως απέφυγε παντελώς να κάνει, τα θεσμικά και πολιτικά όπλα που διαθέτει ως μέλος. Στις σημερινές συνθήκες, η διάλυση του ευρώ και της ΕΕ θα οδηγήσει στη δημιουργία μιας πλειάδας ανήμπορων, αλληλοανταγωνιζόμενων και αλληλομισούμενων κρατών, στο έλεος των Αγορών και εξωευρωπαϊκών δυνάμεων, όπως των ΗΠΑ και του Ισραήλ, δημιουργώντας ευνοϊκές συνθήκες ιστορικά πρωτοφανούς πτώσης του βιοτικού επιπέδου, καταστροφής της δημοκρατίας και του πολιτισμού, με παγκόσμιες συνέπειες. Το θέλουμε αυτό και μας συμφέρει; Ακόμη κι αν χρειαστεί, και μπορεί να χρειαστεί, να φύγει η Ελλάδα από το ευρώ ή αν διαλυθεί το ευρώ, θα είμαστε πολύ καλύτερα αν το πράξουμε με υψωμένη εμείς τη σημαία της Ευρώπης και των ιδεών της, γιατί έτσι εξασφαλίζει κανείς συμμάχους, όχι μετατρεπόμενος σε είδος διεθνούς “νταβατζοσυλλέκτη”, για να χρησιμοποιήσουμε την ορολογία Μπαϊρακτάρη του πρώην Πρωθυπουργού.

Μια αντιπρόταση

Βεβαίως, το να καταστήσει κανείς την παρούσα κυβέρνηση εθνικό υποκείμενο μοιάζει περίπου άθλος του Ηρακλή, και δεν περιμένουμε από τον κ. Παπαδήμο να παίξει δυνατά τα χαρτιά της Ελλάδας, να πάει να βρει τις κυβερνήσεις της μισής Ευρώπης που μπήκε ή πάει να μπει σε μνημόνιο, να συντονιστεί μαζί τους, ή να μιλήσει στη σύνοδο των ευρωπαίων ηγετών με τη φωνή των λαών της Ευρώπης. Με χαρά μας όμως είδαμε μικρά δείγματα ορθολογισμού να αναπηδούν ξαφνικά στη συμπεριφορά και του Τάσσου Γιαννίτση και του Σταύρου Δήμα. Ο κ. Δήμας εξέφρασε ισχυρές επιφυλάξεις για την επιβολή εμπάργκο καυσίμων στο Ιράν, που ζητούσε το Ισραήλ δια του αγαπημένου και προτιμώμενου εργαλείου του στην Ευρώπη, του Νικολά Σαρκοζί. ‘Eσωσε έτσι τον ενεργειακό εφοδιασμό της χώρας, τουλάχιστον επί του παρόντος. Μιλώντας επίσης στη Γερμανία, ο κ. Γιαννίτσης είπε μεν ναι στη λιτότητα, είπε όμως και ότι θέλει κεϋνσιανισμό, όπως διαβάσαμε στις εφημερίδες.

Αφού θα αποδεχθούν, κακώς, αλλά όπως φαίνεται θα το κάνουν, οι κυβερνητικοί την παράλογη και καταστροφική ιδέα διαιώνισης της λιτότητας στην Ευρώπη, που θέλει τώρα να επιβάλλει το δίδυμο Μέρκελ και Σαρκοζί, μήπως μπορούν να ζητήσουν και ένα λογικό αντάλλαγμα, εντός των πλαισίων κυρίαρχης λογικής; Εντάξει, να περιορίσουμε τα ελλείμματα, αν όμως οι δικές σας υποθέσεις βγούνε λάθος και πάμε σε τεράστια ύφεση και εκτόξευση ανεργίας, δεν πρέπει οι χώρες να έχουν ασφαλιστική δικλείδα; Δεν πρέπει για παράδειγμα, όπως υπάρχει στόχος για τα ελλείμματα και τα χρέη να υπάρξει και στόχος για το ΑΕΠ, την ανεργία, το ύψος των αμοιβών εργασίας και των κοινωνικών παροχών; Εντάξει, να μην έχουμε τα 1300 ευρώ που, αν δεν κάνω λάθος είναι ο κατώτατος μισθός στη Γαλλία, όχι όμως να φτάσουμε τα 130! Ωραία, ας ελέγχει η Γερμανία τα δημοσιονομικά μας, εμείς όμως δεν πρέπει να ελέγχουμε τα αποτελέσματα του μοντέλου που μας επιβάλλει, δεν πρέπει να έχουμε βιώσιμο κράτος; ‘Oπως θα ενεργοποιούνται σχεδόν αυτόματα τα πρόστιμα στους δημοσιονομικούς παραβάτες, δεν πρέπει να ενεργοποιούνται, ακριβώς με τον ίδιο βαθμό και μηχανισμό αυτοματισμού και μεταβιβάσεις πόρων, επενδυτικές πολιτικές, φορολογικά μέτρα, για την αντιμετώπιση καταστροφών από την εφαρμογή της προτεινόμενης και επιβαλλόμενης πολιτικής, στην οποία καλούμεθα να συμφωνήσουμε. Δεν πρέπει να υπάρχει ένας μηχανισμός τιμωρίας αντιστάθμισης των πλεονασμάτων, όπως δημιουργείται μηχανισμός τιμωρία των ελλειμμάτων, ανάλογος με την πρόταση Κέυνς του 1943;

Δεν είναι σοσιαλιστική αυτή η ιδέα, είναι η ορθοδοξία της οικονομικής επιστήμης. Η ιστορία δεν θυμάται παρά σπάνια και ως παράδειγμα προς αποφυγή τον Μπρούνινγκ και τον Χούβερ, θυμάται όμως καλά τον Ρούζβελτ, τον Κέινς, τον Γκαλμπρέιθ.

Επίκαιρα, 8 Δεκ. 2011

ΑΠΡΟΣΜΕΝΟΙ ΣΥΜΜΑΧΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Του Δημήτρη Κωνσταντακόπουλου

Επιτέλους ξυπνάνε! Για τις δυνάμεις της ευρωπαϊκής βιομηχανίας και ευρωπαϊκής αριστεράς ο λόγος, που δείχνουν τώρα να βγαίνουν κάπως, για πρώτη φορά, από την πολύχρονη “χειμερία νάρκη” τους, κινητοποιούμενες από την ανάγκη να αποτρέψουν, για δικούς τους λόγους, μια ενδεχόμενη καταστροφή της Ελλάδας και, δι’ αυτής, της Ευρωπαϊκής ‘Ενωσης.

Ιστορική εξέλιξη που έρχεται, και αυτή, να συμβάλλει στη σημαντικότατη πλέον αύξηση διαπραγματευτικής ισχύος, που προσφέρει αντικειμενικά στην Αθήνα ο ρόλος της ως καταλύτη της ευρωπαϊκής και παγκόσμιας οικονομικής κρίσης. Εφόσον χρησιμοποιηθεί υποκειμενικά, γιατί, μη χρησιμοποιούμενος, έχει αντίστροφο αποτέλεσμα.

Ιστορική επίσης γιατί υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις ότι, η πιο ριζοσπαστική πτέρυγα του διεθνούς χρηματιστικού κεφαλαίου, με έδρα εκτός και ισχυρά ερείσματα εντός ηπειρωτικής Ευρώπης, παίζει με την ιδέα να χρησιμοποιήσει την κρίση για τη διάλυση του ευρώ και της ΕΕ, σε μια παγκόσμια, ταυτόχρονη “επίθεση”, με μεθόδους blitzkrieg, που περιλαμβάνει την ανανέωση μεγάλων πολεμικών σχεδίων στη Μέση Ανατολή κατά του Ιράν (που ήδη προετοιμάζουν οι εξελίξεις σε Λιβύη και Συρία) και την προσπάθεια ανατροπής του Βλαντιμίρ Πούτιν στη Ρωσία.

Δηλώσεις στήριξης

Αποφασιστικά υπέρ της διαγραφής ελληνικού χρέους τάχθηκε με δηλώσεις του ο Oskar Lafontaine, πρώην ηγέτης του γερμανικού Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος, πρώην Υπουργός Οικονομικών και νυν ηγέτης του ριζοσπαστικού “Αριστερού Κόμματος”.

Υπέρ μιας “πραγματικής διαγραφής ελληνικού χρέους” και μιας “ασπίδας διάσωσης” επισφαλών τραπεζών, ετάχθη και ο σοσιαλδημοκράτης πρώην Υπουργός Οικονομικών και πιθανός μέλλων Καγκελλάριος Πέερ Στάινμπρουκ. “Mια ήπια ανδιάρθρωση μέσω επιμήκυνσης του χρόνου αποπληρωμής ή μείωσης των επιτοκίων θα δώσει μόνο μια μικρή ανάσα”, υπογραμμίζει ο Σοσιαλδημοκράτης πολιτικός, για τον οποίο “χωρίς διαγραφή χρεών, η Ελλάδα δεν θα μπορέσει να απαλλαγεί από τις συμφορές της”.

Υπέρ της αλληλεγγύης στην Ελλάδα, ιδίως αν οδηγηθεί σε στάση πληρωμών, ετάχθη με δραματική έκκληση ο πρώην σοσιαλδημοκράτης Καγκελλάριος και μια από τις σημαντικότερες μορφές της μεταπολεμικής Ευρώπης Χέλμουτ Σμίτ, που υπερασπίζεται, με άρθρο του στην Tσάιτ την Ελλάδα, κοιτίδα, όπως γράφει, πιο περήφανος και ενσυνείδητος για μας από εμάς, των ιδεών της Δημοκρατίας, της Αναγέννησης και του Διαφωτισμού. Ο Χέλμουτ Σμιτ ζητά από την Ευρωπαϊκή ¨Ενωση να καταρτίσει ένα ευρωπαϊκό πρόγραμμα βοήθειας που να ακολουθεί βασικούς άξονες όπως “απασχόληση, παραγωγικότητα, λαϊκό εισόδημα”.

Ο Σμιτ προτείνει μάλιστα, αλλά και ο Σόιμπλε, ένα πρόγραμμα παραγωγής ανανεώσιμης ενέργειας από τον ήλιο και τον άνεμο, που θα καταστήσει εξαγωγέα ρεύματος την Ελλάδα. Αρχίζουν δηλαδή εμπειρικά, συνειδητοποιώντας το βάθος της κρίσης και την πιθανότητα να οδηγήσει την Ελλάδα σε κρίση τύπου Βαϊμάρης, να σκέφτονται σε πιο κεϋνσιανούς, “βιομηχανικούς”, “παραγωγικούς”, μη “χρηματιστικούς” όρους.

‘Eντονη κριτική στην ασκούμενη και προτεινόμενη ευρωπαϊκή πολιτική άσκησαν επίσης, με κοινή δήλωσή τους, Γερμανοί και Γάλλοι σοσιαλιστές ευρωβουλευτές, αν και δεν θέτουν, όπως θα υπαγόρευσε η λογική, στο κέντρο της έκκλησής τους, άμεσα και συγκεκριμένα το ελληνικό θέμα, περιοριζόμενοι σε έμμεση και γενική περιγραφή, που περιλαμβάνει πάντως την πρόταση για ευρωoμόλογα και αναπτυξιακές προτάσεις. Ριζοσπαστικές θέσεις εδώ και καιρό υιοθετούν εξάλλου δύο ιστορικές μορφές της ευρωπαϊκής σοσιαλδημοκρατίας και πρώην Πρωθυπουργοί, ο Γάλλος Λιονέλ Ζοσπέν και ο Πορτογάλλος Μάριο Σοάρες. Ο τελευταίος είχε μάλιστα καλέσει, πριν τις τελευταίες εκλογές, σε ενιαίο μέτωπο αντίστασης στις γερμανικές πιέσεις τις τρεις τότε σοσιαλιστικές κυβερνήσεις της Νότιας Ευρώπης.

‘Εντονη κριτική στην ευρωπαϊκή πολιτική έναντι της Ελλάδας άσκησε εκ νέου ο Πράσινος ευρωβουλευτής Ντανιέλ Κον-Mπεντίτ, που εγκάλεσε Βερολίνο και Παρίσι για πιέσεις στην Αθήνα να αγοράσει οπλικά συστήματα και υπογράμμισε την οργανική σχέση ελληνικής και ευρωπαϊκής διαφθοράς και “κλεπτοκρατίας”.

Οι κοινωνικές κινητοποιήσεις στην Ελλάδα έπαιξαν επίσης τον ρόλο τους, υπενθυμίζοντας στους Ευρωπαίους ότι παίζουν ενδεχομένως με τη φωτιά και φέρνοντας το πρώτο πρακτικό αποτέλεσμα με την πρόταση Γιουνκέρ για κατάργηση της ελληνικής συμμετοχής στο ΕΣΠΑ.

¨Ολοι ξέρουν πια το πρόβλημα. Ακόμη και ο αμερικανός Υπουργός Οικονομικών Τίμοθυ Γκάιτνερ, βετεράνος κι αυτός της Goldman Sachs, προτίμησε να μη θέσει ο ίδιος σε αμφισβήτηση το προσωπικό του κύρος. Ερωτηθείς, σε εκδήλωση της Wall Street Journal, αν κάτοχοι ελληνικών ομολόγων πρέπει να υποστούν “κούρεμα” ή ζημιές στην επένδυσή τους, προτίμησε να πει “δεν υπάρχει εύκολη απάντηση”. Για να ζητήσει όμως η ¨Αγκελα Μέρκελ αναδιάρθρωση του χρέους πρέπει να το ζητήσει πρώτα η Αθήνα, υπογραμμίζουν γερμανικοί οικονομικοί παράγοντες.

Υπό τον τίτλο “Eξουσία των Ραντιέρηδων” ο Πωλ Κρούγκμαν διερωτάται από τις στήλες των New York Times, τι βρίσκεται πίσω από την παράλυση της οικονομικής πολιτικής σε Ευρώπη και ΗΠΑ, για να απαντήσει:

“Η ανταπόκριση στην πίεση ομάδων συμφερόντων. Συνειδητά ή όχι, οι διαμορφωτές πολιτικής εξυπηρετούν σχεδόν αποκλειστικά τα συμφέροντα των ραντιέρηδων – αυτών που βγάζουν πολύ χρήμα από περιουσία, που δάνεισαν πολύ χρήμα στο παρελθόν, συχνά αφρόνως, αλλά προστατεύονται τώρα από τις απώλειες εις βάρος όλων των άλλων”.

Kαι το άρθρο του διαπρεπούς οικονομολόγου καταλήγει:

“Φιλικές προς τους πιστωτές πολιτικές καταστρέφουν την οικονομία. Είναι ένα παιχνίδι αρνητικού αθροίσματος, στο οποίο η προσπάθεια να προστατευθούν οι ραντιέρηδες από κάθε απώλεια, επιβάλλει πολύ μεγαλύτερες απώλειες σε όλους τους άλλους. Ο μόνος δρόμος προς αληθινή ανάκαμψη είναι να σταματήσουμε να παίζουμε αυτό το παιχνίδι”.

Σωτηρία ή συντριβή

Είναι όμως προφανές ότι κανείς δεν θα σταματήσει να παίζει το παιχνίδι, αν δεν αναγκαστεί να σταματήσει. Κι ο ¨Αγιος φοβέρα θέλει, πόσο μάλλον που μόνο ¨Αγιοι δεν εμπλέκεται στην υπόθεση που εξετάζουμε. Αντικειμενικά, η ελληνική εξέλιξη, χωρίς να κάνει τίποτα η Αθήνα, δημιουργεί τεράστια πίεση σε όλο το διεθνές σύστημα. Το σύστημα θα τη διοχετεύσει στον πιο αδύνατο κρίκο. Θα συντρίψει δηλαδή την Ελλάδα, για να μη τεθεί σε κίνδυνο η σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού τομέα, εκτός αν η Ελλάδα βρει τη δύναμη να πει σταματήστε, δεν υποχωρώ ούτε εκατοστό πιο πέρα. Οπότε θα αναγκαστούν να πιέσουν άλλους, εν προκειμένω τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα.
Βιομήχανοι κατά χρηματιστών και τα σχέδια του Ισραήλ

Το ότι αυτό είναι απολύτως εφικτό το δείχνει και η αξιοσημείωτη δήλωση διευθυντικών στελεχών πενήντα
από τις μεγαλύτερες βιομηχανίες της Ευρώπης, που δημοσιεύτηκε ταυτόχρονα στη γαλλική Monde και τη γερμανική οικονομική Χάντελσμπλατ, καλώντας να αντιμετωπισθεί η ελληνική κρίση, υπογραμμίζοντας τη σημασία του ευρώ και της ΕΕ και, ουσιαστικά, επιχειρώντας να θέσει φραγμό στα παιχνίδια με την ευρωπαϊκή ιδέα.

Είναι μια ιστορική δήλωση, στο μέτρο που επί δεκαετίες, το βιομηχανικό κεφάλαιο υποχωρούσε διαρκώς απέναντι στο χρηματιστικό, αλλά και γιατί η κρίση μπορεί να ενεργοποιήσει ή να χρησιμοποιηθεί για να εντείνει τις φυγόκεντρες, διαλυτικές τάσεις στην ΕΕ. Το βλέπουμε στη χονδροειδή προσπάθεια του Spiegel να υπονομεύσει το ευρώ τοποθετώντας τους Γερμανούς κατά “λάθος αντιπάλου”. ‘H στον τύπο της Μεγάλης Βρετανίας, μιας χώρας που ουδέποτε πολυχώνεψε την ευρωπαϊκή ιδέα και είναι σήμερα ο κατεξοχήν Δούρειος ‘Iππος των χρηματιστών στην Ευρώπη. Το ζητάει όμως ίσως, κι αυτό είναι πιο σοβαρό, και η ίδια η αμερικανική οικονομία, που κινδυνεύει με σοβαρή μείωση της χρηματοδότησής της, αν δεν αποκατασταθεί η παγκόσμια νομισματική κυριαρχία του δολλαρίου. ‘Iσως, η υπόθεση Στρως-Καν δεν είναι άσχετη με σοβαρές συγκρούσεις για το παγκόσμιο νόμισμα και σχεδιασμούς για τη Μέση Ανατολή.

Αξίζει να σημειωθεί ότι, αν ενεργοποιηθούν σενάρια διάλυσης της ΕΕ, θα εξασθενήσουν αναπόφευκτα τον ρόλο κεντρικών ευρωπαϊκών κρατών, όπως η Γερμανία και η Γαλλία. Θα “πολώσουν” επίσης περιφερειακές ευρωπαϊκές χώρες προς εξωευρωπαϊκές δυνάμεις. Στην περίπτωση αυτή θα πολλαπλασιασθεί η σημασία του νέου ισραηλινού στρατηγικού σχεδίου για τη δημιουργία “ζώνης επιρροής”, για να χρησιμοποιήσουμε τον όρο ανώτερου κυβερνητικού παράγοντα στην Αθήνα, που επιχειρείται να περιλάβει Κύπρο, Ελλάδα, να μπει στα Βαλκάνια και να “κυκλώσει” τη Μαύρη Θάλασσα μέχρι
τον Κάυκασο.

Κόσμος του Επενδυτή, 25.6.2011

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΣΤΑ ΠΡΟΤΥΠΑ ΤΗΣ…ΣΙΟΒΕΤΙΚΗΣ

Ο γαλλογρμανικός άξονας προτείνει πρόγραμμα μαζικής φτωχοποίησης της ευρωπαϊκής περιφέρειας, ξυπνώντας τους Σοσιαλδημοκράτες από τη χειμερία νάρκη και ρσικάροντας τη διάλυση της Ευρωζώνης
Του Δημήτρη Κωνσταντακόπουλου
Konstantakopoulos.blogspot.com

Θα υπερασπιστούμε το ευρώ με όλες μας τις δυνάμεις, γιατί το ευρώ είναι η Ευρώπη. Μέρκελ, Σαρκοζί και Σόιμπλε δεν κουράστηκαν να το επαναλαμβάνουν τις τελευταίες μέρες, σε μια προσπάθεια να κατευνάσουν τις «αγορές» και να αποκαταστήσουν μια επίφαση έστω σταθερότητας, ενόψει της συνόδου κορυφής που συνέρχεται σήμερα, σε κλίμα πρωτοφανούς «νευρικής κρίσης». Και μόνο όμως η προσφυγή σε παρόμοιες δηλώσεις, που κανονικά θα εθεωρούντο τετριμμένες, μάλλον επιβεβαιώνει, παρά διαψεύδει τους μεγάλους φόβους που προκαλεί και το δομικό πρόβλημα της ΕΕ, που αποκάλυψε η κρίση, και ο χαοτικός, ιδιοτελής και κοντόφθαλμος τρόπος που το χειρίζονται οι ηγέτες της Ευρώπης. (Το γεγονός άλλωστε ότι Γαλλία και Γερμανία προχωράνε γρήγορα σε ενοποιήσεις φορολογίας και άλλα μέτρα ενέτεινε μάλλον την καχυποψία ορισμένων για τις προθεσεις ή τα όρια του Βερολίνου)

Αν δηλαδή μπορούμε να μιλήσουμε για ηγέτες με οποιαδήποτε έννοια της λέξης: γενεές δεκατέσσερις πέρασε πρόσφατα όλους τους Ευρωπαίους πολιτικούς, μιλώντας με έντονα απαξιωτικούς όρους και εξαιρώντας μόνο τον Πρωθυπουργό του Λουξεμβούργου Γιουνκέρ, ο πρώην Καγκελλάριος Χέλμουτ Σμίτ, μια από τις τελευταίες μεγάλες μορφές της ευρωπαϊκής πολιτικής.

Από ορισμένες απόψεις τουλάχιστο, η κατάσταση στην ΕΕ αρχίζει να θυμίζει την κατάσταση που επικρατούσε στην ΕΣΣΔ, καθώς έμπαινε από τη μπρεζνιεφική παρακμή σε μια περεστρόικα, που γρήγορα έγινε καταστρόικα. ‘Ενας από τους λόγους που διαλύθηκε η ΕΣΣΔ, ήταν ότι κανείς δεν περίμενε στ’ αλήθεια ότι μπορούσε να συμβεί κάτι τέτοιο. Αυτό ακριβώς και το κατέστησε δυνατό! Στη σημερινή ΕΕ κανένας δεν φαίνεται διατεθειμένος να παραμερίσει έστω και ελάχιστα τα ιδιαίτερα συμφέροντά του, επενδύοντας στην Ενωση ως σύνολο. Ηγετικές δυνάμεις, λόγω μεγέθους, η Γερμανία και η πειθήνια ακολουθούσα Γαλλία, δεν έχουν να προτείνουν τίποτα άλλο από αιματηρή λιτότητα, τιμωρητικά επιτόκια, ενίοτε και αρκετή περιφρόνηση για τα πιο αδύνατα μέλη. Το πρόγραμμα μοιάζει να είναι η μαζική φτωχοποίηση της ευρωπαϊκής περιφέρειας και όχι μόνο, αφού, όπως είπε ο κ. Μπαρόζο, «όλοι ξέρουν ότι οι επόμενες γενηές θα ζήσουν χειρότερα». Μπορεί όμως να επιβιώσει πολύ μια Ενωση που δεν έχει καλύτερο όραμα από το «να φτωχύνουμε, να γίνουμε Κινέζοι, να σώσουμε τις τράπεζες»; Και που, νεοφιλελεύθερη ούσα, ζηλεύει μόνο τα χαμηλά μεροκάματα των νεοκούληδων, κάνοντας ότι δεν βλέπει το ισχυρό κράτος του Μέσου Βασίλειου.

Πολλοί αμφιβάλλουν για το αποτέλεσμα και πρώτοι αυτοί, για τον κατευνασμό των οποίων φτιάχτηκε αυτό το πρόγραμμα λιτότητας! Οι «αγορές», όπως ευσχήμως ονομάζονται οι κάτοχοι χρηματιστικού κεφαλαίου, είναι ευφυέστερες των πολιτικών που τις εξυπηρετούν. Δεν έχουν κανένα λόγο να βαυκαλίζονται,εις βάρος της απόδοσης των κεφαλαίων τους! Φοβούνται ότι η λιτότητα θα κλονίσει τη συνοχή στην ΕΕ, θα τη ρίξει σε μεγαλύτερη ύφεση και μπορεί να οδηγήσει τελικά σε ανεξέλεγκτες πολιτικές και κοινωνικές εντάσεις, με τελικό αποτέλεσμα να οξυνθεί, αντί να αμβλυνθεί η κρίση χρέους.

Η νέα, μετά τις εκλογές, ιρλανδική κυβέρνηση, δεν θα τηρήσει τις δεσμεύσεις της τωρινής, προβλέπει ο Τζωρτζ Σόρος στους Φαϊνάνσιαλ Τάιμς (14.12), σε ένα άρθρο που φέρει τον τίτλο «Να σώσουμε τις τράπεζες πρώτα και μετά τα κράτη» και αποπνέει έντονη ανησυχία για το μέλλον τους. Αύξηση ιδίων κεφαλαίων ζητάει επειγόντως η ΕΚΤ, ενώ ένας οίκος αξιολόγησης απειλεί τώρα με υποτίμηση τους ισπανικούς τίτλους. Ο Πρωθυπουργός της Πορτογαλίας αναζητεί επειγόντως δανεικά στην Κίνα και τη Βραζιλία. Η νεολαία ξεσηκώνεται βίαια στην Ιταλία, μετά τη Γαλλία και τη Βρετανία, και παρακολουθείται πολύ προσεκτικά η αύξηση της κοινωνικής δυσφορίας στην Ελλάδα. Οι Ελβετοί της Τemps αυτοσυγχαίρονται γιατί δεν άκουσαν όσους έλεγαν τη χώρα πολύ μικρή για να μείνει εκτός ΕΕ και αυτοθαυμάζονται για τα χαμηλά επιτόκια δανεισμού τους. ‘Όπως πάει η ΕΚΤ, αγοράζοντας όλο και περισσότερα κρατικά ομόλογα, σε λίγο θα γίνει ιδιοκτήτρια της Ελλάδας, της Ιρλανδίας και της Πορτογαλλίας σημειώνει η εφημερίδα, που, θέλοντας να δείξει στους αναγνώστες την ευρωπαϊκή κατάσταση, συγχαίρει τον Γάλλο πρωθυπουργό Φιγιόν, γιατί πρόλαβε να ανακοινώσει ο ίδιος και όχι ξένοι την περικοπή των γαλλικών συντάξεων.

Η κατάσταση είναι τόσο σοβαρή, που κατάφερε να ξυπνήσει από τη χειμερία νάρκη τους τους Γερμανούς Σοσιαλδημοκράτες. Μετά τον Σουλτς, που τάχθηκε υπέρ της έκδοσης ευρωομολόγων, ο πρώην Υπουργός Εξωτερικών Σταινμάγιερ αρθρογράφησε στους Φαϊνάνσιαλ Τάιμς, υποστηρίζοντας ότι δεν φτάνουν τα ευρωομόλογα και χρειάζεται αλλαγή μοντέλου.

Την ίδια εφημερίδα, όργανο των αγορών του Σίτυ, και όχι τη Μοντ, τη Βελτ, ή τη Φρανκφούρτερ Αλγκεμάινε είχαν επιλέξει επίσης ο Πρωθυπουργός του Λουξεμβούργου και ο Υπουργός Οικονομικών της Ιταλίας, για να λανσάρουν τα ευρωομόλογα. Δείγμα ευρωπαϊκής παρακμής, αλλά και δείγμα του πόσο σχεδόν όλοι οι πολιτικοί της Ευρώπης έγιναν τώρα ‘δούλοι΄ των αγορών.

Αν οι Γερμανοί αρχίζουν να ξυπνάνε, δεν συμβαίνει το ίδιο με τους Γάλλους σοσιαλιστές, που μοιάζουν να κλίνουν προς έναν κατεξοχήν άνθρωπο των αγορών, τον Ντομινίκ Στρως Καν, για προεδρικό υποψήφιο. Σημαντική εξαίρεση, ο πρώην πρωθυπουργός Λιονέλ Ζοσπέν με το άρθρο που συνυπογράφει στη Μοντ με τον διάσημο οικονομολόγο Αλιετά. Οι αρθρογράφοι προχωρούν πέραν της τρεχούσης κρίσεως, όχι μόνο αποδοκιμάζοντας τη λιτότητα και τη μανία των ελλειμμάτων, αλλά και υποβάλλοντας σε συντριπτική κριτική το όλο νεοφιλελεύθερο οικοδόμημα που χτίστηκε σε τέσσερις δεκαετίες.

Απομένει να δούμε κατά πόσον το ευρωπαϊκό ενοποιητικό εγχείρημα και οι ευρωπαϊκές κοινωνίες διαθέτουν ακόμα κάποια ζωντάνια και κάποια ικανότητα αυτοδιόρθωσης και οικονομικής/κοινωνικής καινοτομίας. Η αναλογία στις δομές με τη διαλυθείσα τελικά Σοβιετική ‘Ενωση, που αναφέραμε στην αρχή του κειμένου είναι περισσότερο εκτεταμένη από όσο θα φανταζόταν κανείς.

Στην ΕΣΣΔ, το επίσημο δόγμα ήταν ο «μαρξισμός-λενινισμός», στην ΕΕ είναι ο νεοφιλελευθερισμός και η λατρεία των αγορών – όπως κάθε μονόδρομος, κάθε κλειστό, αυτοαναφορικό μοντέλο οδηγεί σε αδιέξοδο. Ο ίδιος ο Σόρος εντοπίζει, ως βασική παράμετρο της κρίσης, δίπλα στην κρίση των τραπεζών, την κρίση της μακροοικονομικής σκέψης. Στην ΕΣΣΔ ο έλεγχος της εξουσίας επί της κοινωνίας απέτρεπε κάθε διόρθωση, κάθε ανάδραση – το ίδιο συμβαίνει στην Ευρώπη όπου οι «αγορές» έχουν σχεδόν ολοκληρώσει τον έλεγχο πολιτικών, θεσμών, ΜΜΕ, Διανοουμένων. Οι μεταρρυθμιστές του Γκορμπατσώφ αναζητούσαν αναγνώριση από το δυτικό κόσμο, όχι από τα ορατά αποτελέσματα στο εσωτερικό, οι Ευρωπαίοι ηγέτες αναζητούν την επιδοκιμασία των αγορών, στον πυρήνα των οποίων είναι μια φούχτα αμερικανικών επενδυτικών τραπεζών και οίκων αξιολόγησης. Η μόνη και όχι ασήμαντη διαφορά ΕΕ και ΕΣΣΔ, από την άποψη που εξετάζουμε εδώ, είναι ότι η πρώτη έχει διατηρήσει τις βασικές πολιτικές ελευθερίες, που είχε εξαφανίσει η δεύτερη. ‘Ισως αυτό επιτρέψει μια διόρθωση, ως αποτέλεσμα της δράσης λαϊκών και δημοκρατικών δυνάμεων, αν προλάβουν να συγκροτηθούν.
Κόσμος του Επενδυτή, 17.12.2010

ΣΕΓΚΟΛΕΝ ΡΟΥΑΓΙΑΛ: ΣΕ ΛΑΘΟΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Η ΕΥΡΩΠΗ

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΟΝ ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΚΟΠΟΥΛΟ

Προσκεκλημένη του Γιώργου Παπανδρέου η Γαλλίδα Σοσιαλίστρια Σεγκολέν Ρουαγιάλ, αντίπαλος του Νικολά Σαρκοζί στις τελευταίες προεδρικές εκλογές και, πιθανόν, και στις επόμενες, βρέθηκε και στο φετινό συμπόσιο της Σύμης που έγινε την περασμένη εβδομάδα στον Πόρο. Την συναντήσαμε στο περιθώριο των εργασιών και της ζητήσαμε τις απόψεις της για την ελληνική, αλλά και την ευρωπαϊκή κρίση.

Ερ. Αυτή τη φορά, η συμμετοχή σας στο συμπόσιο της Σύμης συνέπεσε με την Ελλάδα να είναι στο επίκεντρο της διεθνούς επικαιρότητας…

Απ. Πράγματι. Είμαστε σε μια εποχή πολύ οδυνηρών μεταρρυθμίσεων, όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και στη Γαλλία επίσης. Η γαλλική κυβέρνηση, του Προέδρου Σαρκοζί λαμβάνει πολύ σκληρά μέτρα στο συνταξιοδοτικό και πολύ άδικα μέτρα στο φορολογικό. Αν όμως ο Γιώργος Παπανδρέου πετυχαίνει, είναι γιατί διαθέτει την ηθική αξιοπιστία, γιατί προσφέρει την εγγύηση ότι οι θυσίες και οι προσπάθειες θα πιάσουν τόπο, ότι αν πετύχει θα επαναφέρει αυτά που περικόπτει. Αυτή είναι η μεγάλη διαφορά ανάμεσα στον Γιώργο Παπανδρέου και τον Νικολά Σαρκοζί, η διαφορά ανάμεσα στους Σοσιαλιστές και τη Δεξιά.

Ερ. Μιλώντας συνολικά για την ΕΕ βλέπουμε να επιμένει και να εντείνει, υπό γερμανική έμπνευση, τη γραμμή σκλήρυνσης των πολιτικών λιτότητας.

Απ. Η Ευρώπη δεν πάει στη σωστή κατεύθυνση. Με μια τέτοια κατεύθυνση κινδυνεύουμε να ξαναζήσουμε τη δεκαετία του 1930, όταν η οικονομική κρίση οδήγησε στην άνοδο του Χίτλερ και την ανάδυση των εθνικισμών. Ακούστε, το πρόβλημα, που το συζητήσαμε κι εδώ, είναι πώς να συνδυάσουμε το φρένο και το γκάζι. Από τη μια να ελέγξουμε τα ελλείμματα και τα χρέη, από την άλλη να μην οδηγηθούμε στην ύφεση. Η Ελλάδα έχει ένα μειονέκτημα, το ευρώ, την αδυναμία άσκησης νομισματικής πολιτικής. Από την άλλη όμως μπορεί να επωφεληθεί από την ευρωπαϊκή βοήθεια, ιδίως από τα Ταμεία Συνοχής. Πρέπει να διαμορφώσει μια τέτοια στρατηγική και γι¨ αυτή τη στρατηγική μας μίλησαν ο Πρωθυπουργός και οι Υπουργοί Οικονομικών, Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος.

Ερ, Το ευρωπαϊκό σχέδιο για την Ελλάδα επικρίθηκε ως ιδιαίτερα αυστηρό και μη ρεαλιστικό. Ποτέ για παράδειγμα δεν μπόρεσε μια χώρα να μειώσει τόσο γρήγορα το έλλειμμά της. Ποια είναι η γνώμη σας; Θα μπορούσαν οι όροι να γίνουν ενδεχομένως ελαστικότεροι;

Απ. Η Ευρώπη έχει ευθύνες, κυρίως γιατί υπήρξε πολύ αργή στην απάντησή της στην ελληνική κρίση, ιδίως λόγω της Γερμανίας. Χρειάζεται μια πολύ μεγαλύτερη αλληλεγγύη στην ¨Ενωση, και, βεβαίως, ιδιαίτερα, μεταξύ των μεσογειακών χωρών. Θα πρέπει και οι καπιταλιστές, οι κεφαλαιοκράτες να συμβάλουν στην αντιμετώπιση της κρίσης, όπως συμβάλει και η εργασία. Σώσαμε τις τράπεζες πριν από δύο χρόνια, αυτό όμως σημαίνει ότι πρέπει να δίνουν κάποιο λογαριασμό, πρέπει να ελέγχονται οι δραστηριότητές τους. Γιατί παίρνουν το σπίτι ενός φορολογούμενου που χρωστάει στην τράπεζα, αλλά όταν η τράπεζα χρεωκοπεί πρέπει να τη σώζουμε; Πρέπει να υπάρχει στήριξη και εγγύηση για τις τράπεζες στις δραστηριότητες που ενισχύουν τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, όχι όμως στήριξη και εγγύηση για τις κερδοσκοπικές τους δραστηριότητες. Η απάντησή μας στο πρόβλημα του ελέγχου των τραπεζών υπήρξε πολύ αδύνατη, πολύ απρόθυμη. Η Ελλάδα πρέπει και μπορεί να πρωταγωνιστήσει, να απαιτήσει τη ρύθμιση της τραπεζικής αγοράς.

Eρ. Φαίνεται όμως ότι οι τράπεζες διαθέτουν τεράστια επιρροή τώρα στην πολιτική ζωή…

Απ. Πράγματι. Στη Γαλλία υποστήριξαν μαζικά την υποψηφιότητα του Σαρκοζί.

Ερ, Και πως θα συνδυασθεί φρένο και γκάζι; Ποιο είναι το σωστό μείγμα πολιτικής;

Απ. Πρέπει να υπάρξει αυστηρότητα από τη μια μεριά, αλλά η ζήτηση, η συνολική αγοραστική δύναμη να μην πέσει πιο κάτω από την προσφορά από την άλλη. Αλλά ξέρετε, μιλάμε για μια δημοκρατική διαδικασία. Αυτό που δεν καταλαβαίνουν οι οικονομολόγοι είναι η σημασία του ψυχολογικού παράγοντα. Η σύνδεση, η συμμετοχή των πολιτών είναι ένα πολύ κρίσιμο στοιχείο για να πετύχει μια πολιτική, μια μεταρρύθμιση, για να αντιμετωπισθεί μια κρίση. Το ενδιαφέρον της εμπειρίας του Γιώργου Παπανδρέου είναι η ανοιχτή διαβούλευση με τους πολίτες, η συμμετοχική δημοκρατία.

Ερ. Η παρούσα κρίση ανέδειξε για πολλούς ένα θεμελιώδες, δομικό πρόβλημα λειτουργίας της ευρωζώνης, όπως το ανέδειξε άλλωστε, και πριν πέντε χρόνια, η απόρριψη από τον γαλλικό λαό της ευρωπαϊκής συνταγματικής συνθήκης. Η δομή του Μάαστριχτ στηρίζεται στην απαγόρευση της αλληλεγγύης, το no bail out, είναι δυνατόν όμως να επιβιώσει μακροχρόνια μια ¨Ενωση που στηρίζεται στην απαγόρευση αλληλεγγύης; Μήπως πρέπει να αλλάξουν οι κανόνες της ΕΚΤ, μήπως χρειαζόμαστε και κοινωνικό Μάαστριχτ και μια ευρωπαίκή βιομηχανική πολιτική π.χ.;

Απ. Χρειάζεται αλλαγή της δομής. Αυτό όμως δεν είναι δουλειά των ευρωπαϊκών θεσμών να το κάνουν, είναι δουλειά των κρατών-μελών. Το πρόβλημα είναι ότι δεν υπάρχει συμφωνία επ¨αυτού σε επίπεδο κυβερνήσεων, πολιτικών ηγεσιών και ιδίως των Γερμανών. Αυτό μας οδηγεί σε καταστάσεις τύπου “ο καθένας για τον εαυτό του”, καταστάσεις που μπορεί να μας οδηγήσουν όλους σε ζημιά. Είναι κάτι σαν το σύνδρομο του φυλακισμένου. Είναι πολλοί φυλακισμένοι που αν μοιραστούν το κόστος και το ρίσκο και συνεργασθούν θα μπορέσουν να φύγουν από τη φυλακή. Κανείς όμως δεν θέλει να αρχίσει γιατί κινδυνεύει να πληρώσει τα σπασμένα. Πιστεύω όμως πολύ στην περιφερειακή συνεργασία, θάπρεπε να συνεργασθείτε με την Τουρκία, στα Βαλκάνια.

Ερ. Γιατί οι Ευρωπαίοι σοσιαλιστές δεν αναλαμβάνουν μια πρωτοβουλία ριζικής αναμόρφωσης της ΕΕ;

Απ. Πήραμε πρωτοβουλία με την επιστολή του Προέδρου της Σοσιαλιστικής Διεθνούς, του Γιώργου Παπανδρέου, που την απηύθυνε μάλιστα και σε όλα τα κράτη μέλη των G20. Αναφέρεται στην ανάγκη να τεθεί στο αυτό επίπεδο προτεραιότητας η κοινωνική δικαιοσύνη και οι οικονομικές πολιτικές και να αντιμετωπισθεί ταυτόχρονα η οικολογική κρίση.

Κόσμος του Επενδυτή, 17.07.2010
Konstantakopoulos.blogspot.com

ΛΩΡΑΝ ΦΑΜΠΙΟΥΣ: ΕΝΤΑΞΗ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΔΙΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ

Ο πρώην πρωθυπουργός του Φρανσουά Μιτεράν μιλάει στον Δημήτρη Κωνσταντακόπουλο για

– το ευρώ και τον ρόλο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας
– τη διεύρυνση της Ευρωπαϊκής ‘Ενωσης
– την κρίση της Ευρώπης
– τις προοπτικές των Σοσιαλιστών

Το 1984, σε ηλικία μόλις 37 ετών, ο Λωράν Φαμπιούς έγινε ο νεώτερος Πρωθυπουργός στην ιστορία της Πέμπτης Γαλλικής Δημοκρατίας. Το «τρομερό παιδί» του Φρανσουά Μιτεράν συνέδεσε το όνομά του με την ιστορική στροφή των Γάλλων σοσιαλιστών προς τα «δεξιά», τη διάλυση της συμμαχίας με το ΚΚ και την την αποδοχή μιας ουσιαστικά φιλελεύθερης οικονομικής διαχείρισης. Είκοσι χρόνια αργότερα, ο Φαμπιούς από ηγέτης της «δεξιάς» έγινε ηγέτης της «αριστερής» πτέρυγας του ΣΚ, αφότου πρωτοστάτησε στην απόρριψη του ευρωσυντάγματος στο δημοψήφισμα του 2005, ηγούμενος εκείνων των σοσιαλιστών που άσκησαν δριμεία κριτική στον «σοσιαλφιλελευθερισμό». Μια στάση που επιδοκιμάστηκε μεν από τους ψηφοφόρους, περιλαμβανομένης της πλειοψηφίας των Σοσιαλιστών ψηφοφόρων, του στοίχισε όμως το μένος τόσο του γαλλικού κατεστημένου, όσο και της ηγεσίας του κόμματός του, που είδαν, στο πρόσωπό του, έναν «προδότη». Τον συνατήσαμε και μιλήσαμε μαζί του κατά τη διάρκεια της πρόσφατης επίσκεψής του στην Αθήνα, όπου μίλησε για το ευρώ.

Eρ. Πως σας φαίνεται η Αθήνα ξανά με κυβέρνηση σοσιαλιστών;

Απ. Εντυπωσιάστηκα από την πολύ θετική απήχηση της νέας κυβέρνησης. Είναι σημαντικό αυτό, γιατί μια κυβέρνηση, για να πετύχει, πρέπει να ξεκινά με σημαντική λαϊκή υποστήριξη. Αυτή η κυβέρνηση έχει πολλά ατού για να πετύχει.

Ερ. Αντιμετωπίζουμε σήμερα μια κρίση της Ευρώπης, αλλά και μια διεύρυνση της ΕΕ που προκαλεί μεγάλες αντιδράσεις, ιδίως όταν μιλάμε για ένταξη της Τουρκίας, εναντίον της οποίας είχατε ταχθεί.

Απ. Υπάρχει κατ΄αρχήν το γενικό θέμα της διεύρυνσης. ‘Οταν φτιάξαμε την Ευρωπαϊκή ‘Ενωση, την φτιάξαμε στη βάση κανόνων που προϋπέθεταν ότι θα ήταν μια αρκετά μικρή ‘Ενωση. Είμαστε έξη, εννιά, δεκαπέντε. Αρχίσαμε τη μεγάλη διεύρυνση, που ήταν αναγκαία, προς τις ανατολικές χώρες κλπ., πριν εμβαθύνουμε την ‘Ενωση. Υπήρχαν ιστορικές αιτίες γι’ αυτό, δεν μπορούσαμε να περιμένουμε, η πτώση του τείχους κλπ. Αφού όμως η διεύρυνση προηγήθηκε της εμβάθυνσης, μια σειρά κανόνες βρέθηκαν μη προσαρμοσμένοι. Και αυτοί οι κανόνες δεν άλλαξαν. Τι σημαίνει αυτό συγκεκριμένα; Συμμετείχα σε πολλά Συμβούλια αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων. Γίνονται Συμβούλια Υπουργών κάθε βδομάδα. Πρέπει να βρεθεί μια κοινή λύση, ο κανόνας είναι σε πολλούς τομείς η ομοφωνία ή η ενισυχμένη πλειοψηφία, με 27 γύρω από το τραπέζι γίνεται πάρα πολύ δύσκολο. Αυτό είναι έτσι, είναι ένα γεγονός. Οι κανόνες δεν προσαρμόστηκαν. Αυτό είναι ένα πρώτο σημείο και εξηγεί τον σκεπτικισμό που αναφέρατε απέναντι στην Ευρώπη. Οι Γάλλοι είναι πολύ Ευρωπαίοι, υποστηρίζουν πολύ την Ευρώπη, αλλά θέλουν μια Ευρώπη που προχωρά και τους προστατεύει. Διαπίστωσαν ότι δεν προχωρά πολύ γρήγορα και ότι, ενίοτε, δεν τους προστατεύει. Υπάρχει μια εξαίρεση, κι αυτή είναι το ευρώ. Το ευρώ π.χ. στην κρίση μας προστάτευσε. Αν, επιπλέον της οικονομικής, χρηματιστικής και κοινωνικής κρίσης είχαμε και νομισματική κρίση θάταν φοβερό. Από την άποψη αυτή, ήταν μια επιτυχία του ευρώ. Αλλά το ευρώ, στη Γαλλία και όχι μόνο, θεωρήθηκε υπεύθυνο μιας αύξησης των τιμών, όταν αλλάξαμε νόμισμα.

Ερώτ. Δεν είναι αλήθεια;

Απάντ. Είναι αλήθεια για τα προϊόντα ευρείας κατανάλωσης, όχι για το σύνολο. Γι’ αυτό, η κρίση των Γάλλων για το ευρώ και όχι μόνο είναι αρκετά αμφίθυμη.

Ερ. Είδαμε μια πολύ σκληρή κριτική του τρόπου λειτουργίας της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, των μονεταριστικών κανόνων που της επιβλήθηκαν, κατά τη διάρκεια του δημοψηφίσματος που διεξάγατε για το ευρωσύνταγμα το 2005. Και αυτό ήταν ένα από τα πολύ δυνατά σημεία των αντιπάλων της συνθήκης.

Ερ. Αυτό είναι απολύτως ακριβές. Αυτό που λέγαμε τότε είναι ότι κανένα σύνταγμα δεν επιβάλλεται να συμπεριλάβει νομισματικούς κανόνες, καμια χώρα στον κόσμο δεν έχει κάνει κάτι τέτοιο. Αυτό ήταν το ένα επιχείρημά μας, όσων ταχθήκαμε υπέρ του όχι στη συνταγματική συνθήκη.’Ενα δεύτερο σημείο δεν αφορούσε την αρχή του ευρώ, εγώ ήμουν ένθερμος οπαδός του ευρώ, αλλά τη διαχείριση του ευρώ. Υπάρχουν νομίσματα που διαχειρίζονται πολιτικά, το δολλάριο, το γουάν, η λίρα. Το ευρώ διαχειρίζεται λίγο παθητικά, από μια Κεντρική Τράπεζα, ανεξάρτητη, πολύ καλά, αλλά που εκτιμά ότι δεν έχει να δώσει λογαριασμό σε κανένα. Εκεί υπάρχει μια συζήτηση και πολλοί, μεταξύ των οποίων και εγώ, λένε ότι πρέπει μεν η τράπεζα να είναι ανεξάρτητη, αλλά να συζητάει, παρόλα αυτά με τις πολιτικές αρχές κλπ.

Σε ότι αφορά τώρα την Τουρκία, υπάρχει στη Γαλλία μια κατάσταση ιδιαίτερη, έχετε τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας που είναι εχθρικός στην τουρκική ένταξη

Ερ. Είναι όντως; Γιατί μερικές φορές δεν ξέρω πως να ερμηνεύσω τον κ. Σαρκοζί. Τη μια λέει ότι δεν θέλει την Τουρκία στην ΕΕ, την άλλη τροποποιεί το σύνταγμα ώστε να μη χρειάζεται δημοψήφισμα για την ένταξή της.

Απ. Εγώ δεν είμαι ο καλύτερος ερμηνευτής της σκέψης του, τα διαπιστώνω κι εγώ αυτά που λέτε, ας μείνουμε όμως στις επίσημες θέσεις που υιοθετήθηκαν και πάνε σε αυτή την κατεύθυνση, κατά της ένταξης. Ι κ. Σαρκοζί λέει δεν θέλω την ένταξη, το Σοσιαλιστικό Κόμμα λέει ότι είμαστε μάλλον υπέρ, υπό τον όρο βεβαίως ότι θα εκπληρωθούν οι όροι, που προς το παρόν δεν εκπληρώνονται, αλλά στο μέλλον γιατί όχι; Προσωπικά εγώ έχω μια διαφορετική θέση, μιλάω για την προσωπική μου θέση. Η Τουρκία είναι μια πολύ μεγάλη χώρα. Μπορούμε να θέσουμε, αλλά αυτός δεν είναι απόλυτος κανόνας, το θέμα της γεωγραφίας, αν η Τουρκία είναι ή δεν είναι στην Ευρώπη. Κυρίως όμως, πιστεύω ότι, όσο πρέπει να έχουμε προνομιακές σχέσεις με την Τουρκία, που είναι άμεσος εταίρος μας, τόσο είναι δύσκολο να εντάξουμε αυτή τη χώρα στον μηχανισμό αποφάσεων. Δεν είναι τόσο πολιτική απόφαση, όσο πραγματιστική απόφαση. Είναι ήδη τόσο δύσκολη η λήψη αποφάσεων με 27, ώστε αν γίνουμε αύριο 30 ή 35, γιατί το ίδιο ζήτημα μπορεί επίσης να τεθεί όχι μόνο για την Τουρκία, αλλά και για την Ουκρανία και άλλες χώρες, στην περίπτωση αυτή, η Ευρωπαϊκή ‘Ενωση γίνεται τόσο μεγάλη που διαλύεται. Εγώ θέλω να προχωρήσει η Ευρώπη και σκέφτομαι ότι, σε έναν ορίζοντα προβλέψιμο, δεν ξέρω τι θα γίνει σε 50 χρόνια, αλλά στον προβλέψιμο ορίζοντα, θα προτιμούσα μια Ευρώπη που προχωράει γρήγορα, που έχει προνομιακές σχέσεις, ιδίως με την Τουρκία, που βοηθάει στο οικονομικό επίπεδο την Τουρκία, αν χρειάζεται βοήθεια, αλλά χωρίς να μπερδεύουμε τις χώρες που συνιστούν τμήμα της Ευρωπαϊκής ‘Ενωσης με τις χώρες της περιφέρειας.

Ερ. Στο τουρκικό θέμα δόθηκαν πολλές υποσχέσεις, υπήρξε πολύς οπορτουνισμός. Από τη μια οι 27 λένε ότι υποστηρίζουν την ένταξη. Από την άλλη, όλοι ξέρουμε ότι μακροχρόνια, θα είναι πολύ δύσκολο για τους Γάλλους, τους Γερμανούς, τους ‘Ελληνες, τους Κύπριους, να αποδεχθούμε την Τουρκία ως μέλος. Μοιάζει να μην τη θέλουμε μεν, να ψηφίζουμε όμως υπέρ της ένταξής της.

Απ. Είναι αλήθεια. Και οι Τούρκοι μας το λένε. Εγώ συμμετείχα ή προετοίμασα Συμβούλια, όπου υπήρχε ένας «γύρος του τραπεζιοιύ» των Υπουργών, Αρχηγών Κρατών και Κυβερνήσεων. ‘Ηταν, πως να σας το πω, δεν θα τόλεγα υποκριτικό, αλλά πάντως μια πολύ ειδική κατάσταση. ‘Ακουγα τους επικεφαλής των αντιπροσωπειών να λένε «Ναι, ναι», στην Τουρκία, περιμένοντας, ελπίζοντας ότι θα πει «’Οχι» ο διπλανός τους! Εγώ νομίζω ότι θα ήταν καλύτερα το θέμα να τεθεί με τρόπο σαφέστερο και με περισσότερο κουράγιο. Η Τουρκία είναι μεγάλη χώρα, έχουμε κάθε λόγο, πρέπει να διατηρούμε εξαίρετες σχέσεις μαζί της. Αλλά εξαίρετες σχέσεις δεν σημαίνει να προσχωρήσει όλος ο κόσμος στην Ευρωπαϊκή ‘Ενωση. Αλλά αναγνωρίζω επίσης το θεμιτό των τουρκικών διαμαρτυριών, γιατί ακριβώς μπορούν να στηριχτούν στις δηλώσεις μας.

Ερ. Αυτή η ευρωτουρκική σχέση κιινδυνεύει να γίνει η μητέρα όλων των παρεξηγήσεων…

Απ. Ναι και γι΄αυτό χρειάζεται να διαλύσουμε όλες τις παρεξηγήσεις, αλλά δεν σημαίνει ότι επειδή έχουμε στενές σχέσεις πρέπει, αυτόματα, η Τουρκία να γίνει τμήμα του μηχανισμού απόφασης.

Ερ. Ορισμένοι υποπτεύονται μια εξωευρωπαϊκή, «αυτοκρατορική» θέληση, πίσω από την επιθυμία ένταξης της Τουρκίας…

Απ. Ο δικός μου φόβος είναι η διάλυση της Ευρώπης.

Ερ. Η Τουρκία κατέχει στρατιωτικά τμήμα της Κυπριακής Δημοκρατίας, που είναι μέλος της ΕΕ και απειλεί ένα άλλο μέλος, την Ελλάδα. Δεν είναι παράδοξο μια χώρα με τέτοια συμπεριφορά να έχει αρχίσει διαπραγματεύσεις ένταξης, από την άποψη του αυτοσεβασμού της ίδιας της Ευρωπαϊκής ‘Ενωσης;

Απ. Δεν θέλω να αναμειχθώ στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Αλλά σε σχέση με το ζήτημα αυτό και με το κυπριακό, η θέση μας δεν μπορεί να είναι διαφορετική από τη θέση της διεθνούς κοινότητας και του ΟΗΕ.

Ερ. Παρατηρούμε μια μεγάλη κρίση της σοσιαλδημοκρατίας. Χάνει τις εκλογές, με την εξαίρεση της Ελλάδας…

Απ. Σημειώνεται ένα εκπληκτικό παράδοξο. Η οικονομική, η χρηματιστική, η οικολογική κρίση επιβεβαιώνουν τις θέσεις της αριστεράς…

Ερ. …Η αριστερά θυμάται τις θέσεις της;

Απ. Το νομίζω, το ελπίζω. Η Δεξιά μας είπε επί χρόνια «ζήτω η αυτορρύθμιση», «ζήτω ο νόμος της αγοράς», «πυροβολήστε κάθε κρατική παρέμβαση». Και είδαμε τώρα τη χρεωκοπία αυτών των σχημάτων, με την κρίση. Ενώ η αριστερά, έστω και υπερβολικά δειλά, έθεσε το ζήτημα της ανάγκης κάποιας ρύθμισης, κάποιου πλαισίου στην αγορά. Το χρήμα πρέπει να είναι στην υπηρεσία της οικονομίας, η οικονομία στην υπηρεσία του Ανθρώπου. Οι δυσκολίες του κόσμου αναδεικνύουν την ορθή θεμελίωση των θέσεων της αριστεράς. Αλλά, είναι αλήθεια, η αριστερά δεν επωφελείται!

Ερ. Γιατί;

Απ. Υπάρχουν τρεις ή τέσσερις σειρές αιτιών. Σε κάθε κρίση, ο πληθυσμός έχει τάση να πηγαίνει εκεί που εκτιμά ότι υπάρχει η δύναμη (πυγμή, autorite), εντός εισαγωγικών. Πιστεύουν, εσφαλμένα, ότι η δύναμη ενσαρκώνεται περισσότερο στη δεξιά, παρά στην αριστερά. Δεύτερο, οι μεγάλες διεκδικήσεις της αριστεράς, της σοσιαλδημοκρατίας, έχουν στο μεγαλύτερο μέρος ικανοποιηθεί και, επομένως, το πρόγραμμα της αριστεράς έχει κάπως εξαντληθεί και δεν μπόρεσε να ανανεωθεί κατά τρόπο ικανοποιητικό. Τρίτο, η κλασική προσέγγιση της σοσιαλδημοκρατίας ήταν εθνική, διεθνιστική πιθανά, αλλά βασισμένη σε μάλλον εθνικά εργαλεία παρέμβασης. Σήμερα, καταλαβαίνουμε, ότι χρειάζεται μια ευρωπαϊκή ή παγκόσμια παρέμβαση. Τέταρτο, η σοσιαλδημοκρατία έχει μια ιστορική καταγωγή, πάλεψε κατά της εκμετάλλευσης, αναζήτησε τον συμβιβασμό ανάμεσα στο κεφάλαιο και την εργασία, αλλά, επί πολύ μεγάλο διάστημα, δεν πήρε υπόψιν της τη διάσταση «περιβάλλον». Πρέπει λοιπόν να κάνει όλες αυτές τις «επιδιορθώσεις», τις προσαρμογές (ajustements). Και, όπως είπατε πριν γελώντας, η αριστερά καμμιά φορά ξέχασε κάπως τις θέσεις της, με αποτέλεσμα να υπάρξει σύγχυση αριστεράς και δεξιάς.

Ερ. Μια κεϋνσιανή προσέγγιση στο ευρωπαϊκό πλαίσιο θα μπορούσε να είναι λύση;

Απ. Νεοκεϋνσιανή. Στο κάτω-κάτω ο τρόπος που σώσαμε τις οικονομίες του κόσμου φέτος, σε αντίθεση με το 1929, είναι κεϋνσιανή προσέγγιση. Χρειάζεται παρέμβαση του δημοσίου. Μπορούμε να επικρίνουμε τη μορφή παρέμβασης, αλλά αν δεν υπήρχε…

Ερ.Υπήρξε δημόσια παρέμβαση, αλλά δεν υπήρξε στοιχείο αναδιανομής…

Απ. ‘Οχι ακόμα. Αλλά, σε αντίθεση με το 1929, οι κεντρικές τράπεζες παρενέβησαν μαζικά. Βεβαίως η συνέπεια ήταν η αύξηση των χρεών, αλλά η οικονομία δεν κατέρρευσε. Σε αντίθεση με το 1929, υπήρξαν σχέδια προϋπολογισμών, έστω κι αν συντονίσθηκαν ανεπαρκώς. Κι έτσι η οικονομία δεν κατέρρευσε πλήρως. Η ιδέα της ρύθμισης, της δημόσιας παρέμβασης είναι χρήσιμη, αλλά πρέπει να συμπληρωθεί από μια προσπάθεια αναδιανομής και βέβαια να πάει προς μια καινούρια ανάπτυξη, που είναι όλη η συζήτηση για τη βιώσιμη, την πράσινη ανάπτυξη. Αλλά, προφανώς, αυτός ο νεοκεϋνσιανισμός είναι απαραίτητος.

Ερώτ. Το θεσμικό και πολιτικό πλαίσιο της Ευρώπης επιτρέπει τέτοιες παρεμβάσεις;

Απάντ. Είναι ανεπαρκές. Η Ευρώπη πρέπει βεβαίως να παρέμβει, αλλά με πολύ πιο συντονισμένο τρόπο. Αυτό σημαίνει να υπάρχει ένας Ευρωπαίος ρυθμιστής μάλλον, παρά εθνικοί ρυθμιστές. Πρέπει να υπάρξει φορολογική και κοινωνική εναρμόνιση. Δεν μπορείτε να έχετε ενιαίο νόμισμα που να διαρκέσει, κάτι που είναι πολύ σημαντικό, αν υπάρχουν οικονομικές, δημοσιονομικές, κιοινωνικές πολιτικές πολύ διαφορετικές. Αν θέλουμε ένα στέρεο ευρώ χρειάζεται ένας σύνδεσμος μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και της πολιτικής αρχής, ένα οικονομικό «πιλοτάρισμα» και η Ευρωομάδα (σ.σ. Eurogroup, η ομάδα των κυβερνήσεων των χωρών που έχουν υιοθετήσει τιο ευρώ) θα αποκτήσουν έναν ρόλο πολύ πιο σημαντικό, γιατί έχετε νομίσματα που «πιλοτάρονται» πολιτικά, το δολλάριο, το γουάν, τη λίρα και ένα νόμισμα, το ευρώ, που δεν «πιλοτάρεται».

Ερ. Πως θα τα κάνετε αυτά. Για να αλλάξετε τις συνθήκες χρειάζεται η έγκριση και των 27…

Απ. Εγώ είμαι πραγματιστής. Χρειάζεται τουλάχιστο οι πολιτικοί υπέθυνοι να αναλάβουν το βάρος των ευθυνών τους. Δεν απαγορεύεται ο διάλογος ανάμεσα στην Τράπεζα και την πολιτική αρχή. Πρέπει να γίνουν αλλαγές και μόνο αν η Ευρώπη πιστεύει στον εαυτό της μπορεί να προχωρήσει σε επαρκείς μεταβολές. Η αριστερά έχει αυτή τη θέση.

Ερώτ. Είσαστε ένας από τους λίγους πολιτικούς που κάλεσαν τον γαλλικό λαό να καταψηφίσει το 2005 την ευρωπαϊκή συνταγματική συνθήκη. Εγώ είχα έρθει στη Γαλλία, παρακολούθησα αυτή την εκπληκτική προεκλογική καμπάνια. Για πρώτη φορά στη ζωή μου, είδα πολίτες μιας χώρας να συζητάνε σε τόσο βαθύ επίπεδο, στα καφενεία, στις ταβέρνες, στο δρόμο ιδέες για την οικονομία, την παγκοσμιοποίηση κλπ. σε ένα επίπεδο αξιοζήλευτο και για ειδικούς. Οι Γάλλοι έδωσαν 55% στο ‘Οχι, παρά την κινητοποίηση όλου του κατεστημένου, σε Γαλλία και Ευρώπη. Μετά είχαμε την εξέγερση των προαστίων, είχαμε μια μεγάλη ειρηνική εξέγερση την άνοιξη, αλλά δεν δόθηκε καμιά συνέχεια. Το ‘Οχι στο ευρωσύνταγμα δεν έγινε Ναι. Γιατί;

Ερώτ. Τάχθηκα υπέρ του ‘Οχι το 2005 και δεν μετανοιώνω. Αλλά η δύναμη του ‘Οχι ήταν ετερογενής. Να σας δώσω ένα παράδειγμα. Υπήρχαν άνθρωποι σαν εμένα, πεπεισμένοι Ευρωπαίοι, που θεωρούσαν το Σύνταγμα κακό, γιατί ήταν ανεπαρκές και δεν επέτρεπε στην Ευρώπη προόδους. Είχατε όμως και πεπεισμένους αντι-Ευρωπαίους, που έλεγαν όχι σε οτιδήποιτε ευρωπαϊκό. Δεν γινόταν να ενωθούν όλοι αυτοί σε ένα σχέδιο. Αλλά έχετε απόλυτο δίκηο όταν λέτε ότι ήταν μια στιγμή που η συζήτηση, τοιυλάχιστο στη Γαλλία, ήταν τόσο βαθειά. Εγώ έχω ένα εξοχικό σε ένα μικρό χωριουδάκι, 300 κατοίκων, και θυμάμαι έγινε μια συγκέντρωση-συζήτηση των εκατό από τους κατοίκους, που κρατούσαν τη συνθήκη στο χέρι! ‘Ηταν μια λαϊκή εμπειρία πολύ δυνατή και το ‘Οχι κέρδισε εναντίον όλων των κατεστημένων δυνάμεων. Το συνπέρασμά μου: οι Γάλλοι είναι πολύ υπέρ της Ευρώπης, αλλά θέλουν μια Ευρώπη που τους προστατεύει, όχι μια Ευρώπη που τους εκθέτει. Θέλουν μια Ευρώπη πιο κοινωνική, πιο δημοκρατική, πιο οικολογική. Το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος δεν ήταν ‘Οχι στην Ευρώπη, ήταν Ναι σε μια διαφορετική Ευρώπη και νομίζω ότι αυτό το αίσθημα το βρίσκουμε και σε πολλές άλλες χώρες. Το άλλο ζήτημα βέβαια που με σοκάρει είναι ότι δεν βγάλαμε τα δημοκρατικά συμπεράσματα από όλα αυτά. Κάθε φορά, π.χ. στις τελευταίες ευρωεκλογές υπήρχε πολύ αποχή. Λένε λοιπόν πρέπει να διδαχθούμε, να βγάλουμε συμπεράσματα. Αλλά δεν βγάζουμε κανένα συμπέρασμα. Για να γίνει δημοφιλής η Ευρώπη πρέπει να κατεβούμε στη συζήτηση, στο συγκεκριμένο…

Ερώτ. Μιλάτε για μια διαφορετική Ευρώπη. Αλλά υπάρχει έστω το περίγραμμα μιας τέτοιας, διαφορετικής Ευρώπης; Είπατε πριν σωστά ότι οι δυνάμεις του ‘Οχι ήταν ετερογενείς. Παρά την ετερογένεια όλες συμφωνούσαν στην αντίθεση στο υπερφιλελεύθερο σύστημα, όλες ήταν κριτικές απέναντι στη διεύρυνση, όλες ήθελαν μια ισχυρότερη κοινωνική πολιτική και στο βάθος υπήρχε και ένα αίτημα ευρωπαϊκής ανεξαρτησίας. ‘Οσοι ψήφισαν ‘Οχι δεν ήθελαν τον φιλελευθερισμό, ήταν κριτικοί απέναντι στη διεύρυνση, ήθελαν εντονότερη κοινωνική διάσταση. Και στο βάθος, αν και δεν έγινε μεγάλη συζήτηση,υπήρχε ένα αίτημα ευρωπαϊκής ανεξαρτησίας. Δεν ήταν αυτές επαρκείς συγκλίσεις;

Απάντ. ‘Εχετε δίκηο ως προς τις συγκλίσεις. Υπήρξαν αυτές οι συγκλίσεις. Από την άλλη όμως υπήρχαν πολιτικές διαφορές. Να σας δώσω ένα παράδειγμα, εγώ είμαι πεπεισμένος ευρωπαϊστής, αλλά «όχι» ψήφισαν και οι ακροδεξιοί με τους οποίους δεν έχω καμιά σχέση. Το στρατόπεδο του «όχι» ήταν ετερογενές, όπως ετερογενές ήταν και το στρατόπεδο του «ναι», είχε και δεξιούς και αριστερούς. Δεν μπορούσε να στηριχθεί εκεί ένα σχέδιο. ‘Εχετε δίκηο όμως ότι το δημιοψήφισμα σηματοδότησε την ανάγκη διαφορετικής Ευρώπης. Και δεν είναι το θεσμικό ζήτημα το σπουδαιότερο. Τους ανθρώπους τους ενδιαφέρει το περιεχόμενο, το κοινωνικό, το οικονομικό, το οικολογικό, το δημοκρατικό ζήτημα. Σε αυτά δουλεύω εγώ τώρα.

“Επίκαιρα”, 4.12.2009